http://el-greco-gr.blogspot.gr/
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει. Γ. Σεφέρης

Μετάφραση - Translate

Πέμπτη, 9 Φεβρουαρίου 2017

Η Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου σε νέες εγκαταστάσεις, με σύγχρονες προδιαγραφές και άνετους χώρο

Στο νέο της «σπίτι» η βιβλιοθήκη του Ρεθύμνου

vivltiothiki_rethymnou.jpg

Το νέο κτίριο της βιβλιοθήκης του Ρεθύμνου

Από τον Φεβρουάριο, αναμένεται να λειτουργήσει ο νέος χώρος ο οποίος θα στεγάζει πλέον την Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου.
Ο χώρος είναι πλήρως εξοπλισμένος, με νέα υλικοτεχνική υποδομή, εξαιρετικές εγκαταστάσεις, σύγχρονες προδιαγραφές, άνετους χώρους ενώ θα λειτουργεί και Κέντρο Ενημέρωσης.
Ήδη έχουν μεταφερθεί περίπου 200.000 τόμοι βιβλίων, εφημερίδων και περιοδικών, με την συμβολή του δήμου Ρεθύμνου, του 547 Αερομεταφερόμενου Τάγματος Πεζικού, τέσσερις μεταφορικές εταιρείες, πολυάριθμες εθελοντικές ομάδες και ιδιώτες καθώς και τα μέλη του συλλόγου «ΣΥΜΠΟΛΙΣ».
Το παλιό σχολείο της Αγίας Βαρβάρας, το οποίο φιλοξένησε για περίπου 70 χρόνια την Ρεθεμνιώτικη Βιβλιοθήκη, θα παραδοθεί στην Ενορία του Μητροπολιτικού Ναού, στην οποία ανήκει ενώ οι αποθήκες παραδόθηκαν ήδη στους ιδιοκτήτες τους.
Στο νέο κτίριο, πραγματοποιήθηκε την περασμένη Τρίτη η κοπή της βασιλόπιτας της βιβλιοθήκης, παρουσία του Εφορευτικού Συμβουλίου και του προσωπικού της βιβλιοθήκης.



ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:
«Studio» Ηρακλείου, ναός του ευρωπαϊκού πολιτισμού

Κυριακή, 22 Ιανουαρίου 2017

Τετάρτη, 11 Ιανουαρίου 2017

ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ ΤΟΥ ΝΈΟΥ ΒΙΒΛΊΟΥ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓ. Ν. ΛΕΟΝΤΣΊΝΗ

   ΒΙΒΛΙΟ  // ΠΑΡΟΥΣΊΑΣΗ  


 ΤΟΥ ΝΈΟΥ ΒΙΒΛΊΟΥ ΤΟΥ ΓΕΩΡΓ. Ν.ΛΕΟΝΤΣΊΝΗ
George N. LEONTSINIS: Kythera: The Ecclesiastical Situation αnd the Parish Clergy (c.1700-1864)εκδΙνστιτούτο του Βιβλίου– ΑΚαρδαμίτσαΑθήνα 2016, 422 σσ.


Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Καθηγητή Γεωργίου ΝΛεοντσίνη με τίτλο «Kythera: The Ecclesiastical Situation and the Parish Clergy (c.1700-1864)». Στο βιβλίο αυτό εξετάζεται, σε πολυεπίπεδη διάσταση, η κοινωνική ιστορία της Εκκλησίας των Κυθήρων κατά την περίοδο περίπου 1700-1864. Ιδιαίτερη προσοχή δίδεται στη σχέση κοινωνικών και πολιτικών αλλαγών στη ζωή των κατοίκων των Κυθήρων με το εκάστοτε περιβάλλον, που δημιουργούν οι διαδοχικές ξένες κυριαρχίες σ’ αυτά. Ως υπόβαθρο της προσέγγισης αυτής λαμβάνονται υπόψη παράγοντες που επηρέασαν και αναδιαμόρφωσαν θεσμικές δομές και λειτουργίες της κοινωνίας και της διοίκησης, όπως ιδεολογία και ταξική διαφοροποίηση, εκπαίδευση, επαναστατικές αντιδράσεις και συμπεριφορές των κατοίκων, αγροτικές εξεγέρσεις, η μετανάστευση (εποχική και εξωτερική) αλλά και η βαθμιαία κατά περίπτωση αύξηση του πληθυσμού, η οικονομία και το επίπεδο διαβίωσης του πληθυσμού των Κυθήρων και των Αντικυθήρων. 
Εξετάζεται η σχέση της ηγεσίας της Εκκλησίας με τον εφημεριακό κλήρο και την ευρύτερη κοινωνία των Κυθήρων και των Αντικυθήρων, όπως και οι μεταβολές στη διοίκηση και στους θεσμούς της Εκκλησίας. Ο συγγραφέας, με αναπαραστατικές δεξιότητες, αναδεικνύει τη φυσιογνωμία, τις δομές και τη λειτουργία του εκκλησιαστικού καθεστώτος, ανάγοντας τη μελέτη και την έρευνά του σε επιστημονικό παράδειγμα πολιτισμικής αναφοράς για το ευρύτερο πεδίο σχετικής ιστορικής έρευνας και με στόχους την ανάδειξη της σημασίας και του ρόλου των τοπικών κοινωνιών. Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη που φέρουν τους τίτλους, το πρώτο “Church Leadership and the Parish Clergy (c. 1700-1864)”, και το δεύτερο “Studies in the Social History of the Church of Kythera and Antikythera (c. 1700-1864)”.
Το πρώτο μέρος του βιβλίου αποτελείται από κατατοπιστική εισαγωγή στα περιεχόμενα της έρευνάς του και τέσσερα κεφάλαια,που φέρουν τους τίτλους: “Structures and Organisation of Kytherian Society and Church Administration”, “The Ecclesiastical Situation and the Church Leadership”, “Parishes: Structure and Function”, “Epilogue”. Στην εισαγωγή του βιβλίου κρίθηκε από τον συγγραφέα αναγκαίο να συγγραφεί, από κοινού με την Δρα Κοινωνικής Θεολογίας Χριστίνα Κολοβού, σε αυτοτελές κεφάλαιο σύντομη αλλά περιεκτική ιστορική επισκόπηση της Επισκοπής Κυθήρων, που φέρει τον τίτλο: “A brief Overview of the History of the Bishopric of Kythera (4th centuryto the present) (σσ. 20-29). Στα περιεχόμενα των επόμενων κεφαλαίων του πρώτου μέρους η προσοχή του κ. Λεοντσίνη εστιάζεται στη μελέτη της ιστορίας της Εκκλησίας και της κοινωνίας των Κυθήρων, μια μελέτη ιστορικοκοινωνική και συγχρόνως κριτική, που επιχειρεί να ανασυνθέσει καίριες όψεις των δομών και της λειτουργίας των εκκλησιαστικών θεσμών, να εντοπίσει βήματα προσαρμογής της ηγεσίας της Εκκλησίας προς τις εκάστοτε νέες συνθήκες, τον πρωταγωνιστικό ρόλο του θεσμού της ενορίας και του εφημεριακού κλήρου σε ζητήματα αλληλοβοήθειας, πρόνοιας και κοινωνικής αλληλεγγύης όπως και συμβολής αυτών σε δημιουργικές πλευρές λειτουργίας της Κοινοτικής Αυτοδιοίκησης. Επίσης, στην επίλυση, σε συνεργασία της Κοινοτικής Αυτοδιοίκησης με την Εκκλησία, καθημερινών κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών προβλημάτων του πληθυσμού.
Αναδεικνύονται περαιτέρω οι σχέσεις της ηγεσίας της Εκκλησίας με τον εφημεριακό κλήρο, κοινωνικές και πολιτικές ισορροπίες, οι σχέσεις της τοπικής εκκλησίας με το Οικουμενικό Πατριαρχείο (θεσμός σταυροπηγιακών ναών κ.ά.) συμβιβασμοί και αντοχές του κλήρου και των κατοίκων από αυταρχικούς περιορισμούς και εξουσιαστικές πιέσεις των διαδοχικών ξένων κυριαρχιών επί των νησιών του Ιονίου (Επτανήσου) και των Κυθήρων και των Αντικυθήρων ειδικότερα. Συγκεκριμένα, εντάσσει τον εφημεριακό κλήρο στους θεσμούς της κοινοτικής αυτοδιοίκησης και παρατηρεί ότι ο «προεστός» και τα άλλα όργανα της κοινοτικής αυτοδιοίκησης συνυπάρχουν με τον εφημέριο και τον ενοριακό ιερέα σε ένα πλαίσιο αλληλοϋποστήριξης και αγαστής συνεργασίας. Το πλαίσιο αυτό προσδιορίζεται, ως ένα βαθμό, από την επίσημη διοικητική νομοθεσία, κυρίως όμως ο ρόλος και η θέση του εφημερίου στο χώρο της κοινωνικής και της πολιτικής ζωής του τόπου προσδιορίζεται από ευρέως αποδεκτούς όρους και κανόνες εθιμικού δικαίου. Η εθνική δραστηριότητα της ηγεσίας της εκκλησίας και του εφημεριακού κλήρου σε όλες τις φάσεις της ιστορικής εξέλιξης των μηχανισμών της διοίκησης υπό τις συνθήκες του πολιτικού καθεστώτος των ξένων κυριαρχιών (1207-1864) έχει ως βάση λειτουργίας αυτήν την ισχύ εθιμικού δικαίου, την από κοινού, δηλαδή, με την τοπική αυτοδιοίκηση ηθική και κοινωνική στήριξη της τοπικής κοινωνίας. Η αναγνώριση από το ευρύτερο σώμα της κοινωνίας της υπεύθυνης θέσης των προσώπων που είχαν συνδεθεί με το θεσμό της κοινοτικής αυτοδιοίκησης και την Εκκλησία είναι ευδιάκριτη και ο ρόλος του θεσμού της κοινοτικής αυτοδιοίκησης των χωριών και των συνοικιών της Χώρας (πρωτεύουσας του νησιού) διατηρείται δυναμς σε όλες τις φάσεις της κοινωνικής και πολιτικής ζωής, της αγροτικής κοινωνίας και των αστικών κέντρων.
Τα κεφάλαια του δεύτερου  μέρους φέρουν τους τίτλους:
· Western European Rule οver Greek Lands and the Geostrategic Importance of Kythera and Antikythera (1207/1208-1864)
· Kythera During The Byzantine Period
· The Rise And Fall of the Confraternity Churches of Kythera
· Ottoman Administration in Kythera and Social and Political Reality (1715-1718)
· The National and Social Activity of Archimandrite Dionysios Pyrros of Thessaly in Kythera and the Local Actuality
· Ideology and Social Revolution: Impact on the Society of Kythera and Local Reality
· The Holy Monastery of Myrtidia and The Greek Revolution
· The Unknown Administrive and Operational Regulations of Myrtidia Monastery on Kythera (1827): Editio Princeps
Στο δεύτερο αυτό  μέρος  του βιβλίου, με επίκεντρο τη θέση της τοπικής Εκκλησίας στην κοινωνία, ενσωματώνονται οι ανωτέρω οκτώ μελέτες περίπτωσης, που εμβαθύνουν σε ζητήματα, τα οποία, κατά περίπτωση, αναστατώνουν ή ανανεώνουν την κοινωνική, οικονομική και πολιτική κατάσταση του τόπου και που ο ρόλος της Εκκλησίας αποβαίνει καθοριστικός [οθωμανική επιδρομή και κατάκτηση (1715-1718), «Δημοκρατικοί Γάλλοι» (1797-1798), «Ρωσοτουρκική Διοίκηση και Επτάνησος Πολιτεία» (1799-1807), περίοδος «Αυτοκρατορικών Γάλλων» και «Βρετανικής Προστασίας»]. Οι μελέτες αυτές αναδεικνύουν τη συμμετοχή του κλήρου και των λοιπών κατοίκων των Κυθήρων στην Ελληνική Επανάσταση και στην αντιμετώπιση, την περίοδο αυτή, του προσφυγικού προβλήματος, πρόσωπα, επίσης, δομές υπηρεσιών, κοινωνικά, πολιτικά και οικονομικά προβλήματα αναφορικά κυρίως με εκκλησιαστικά ζητήματα, που οδηγούν στην κατανόηση συνθηκών υπό τις οποίες διαρθρωνόταν, μεταβαλλόταν και εξελισσόταν κατά την υπό εξέταση περίοδο (1700-1864) η κοινωνική, πολιτική, οικονομική και εκκλησιαστική ζωή των Κυθήρων.
Η εργασία έχει προκύψει από μεταδιδακτορική έρευνα, που πραγματοποίησε ο συγγραφέας του βιβλίου με την ιδιότητα του «Επισκέπτη Ερευνητή»  στο Τμήμα Ιστορίας του Royal Holloway andBedford New College του Πανεπιστημίου του Λονδίνου στο πλαίσιο του προγράμματος υποτροφιών της Επιστημονικής Επιτροπής Τεχνικής Βοήθειας του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας (Κλάδος Κοινωνικών Επιστημών: Νεότερη Ελληνική και Ευρωπαϊκή Ιστορία). Βασίζεται κυρίως σε ανέκδοτο, όπως και σε δημοσιευμένο αρχειακό υλικό. Κώδικες και επίσημη αλληλογραφία της Ιεράς Επισκοπής Κυθήρων, ιδιωτική αλληλογραφία, έγγραφα των υγειονομικών υπηρεσιών, απογραφές πληθυσμού και ναών, νοταριακά και ληξιαρχικά έγγραφα, χρονογραφίες, έγγραφα των εκάστοτε ξένων διοικήσεων, αναφορές και αλληλογραφία της Κοινοτικής Αυτοδιοίκησης και του εφημεριακού κλήρου, λυτά ποικίλου ενδιαφέροντος και περιεχομένου έγγραφα, απομνημονεύματα και ημερολόγια οικογενειών ευγενών της Χώρας συνιστούν ενδιαφέρουσες πηγές της εργασίας αυτής. Στο βιβλίο περιλήφθηκε εμπεριστατωμένη παρουσίαση των αρχείων (δημοσίων και ιδιωτικών) καθώς και κάθε άλλης φύσεως πηγών, που αναφέρθηκαν ανωτέρω και αναζητήθηκαν και αφορούσαν στην υπό εξέταση περίοδο, όπως, επίσης, και το σύνολο της μέχρι σήμερα σχετικής βιβλιογραφίας. Η εργασία συνιστά, ως προς το αντικείμενο που ερευνάται, προέκταση της διδακτορικής διατριβής του συγγραφέως με τίτλο: 
The Island of KytheraA Social History (1700-1863), (PhD ThesisUniversity of East AngliaSchool of EuropeanHistory, 1981), Faculty of ArtsSSaripolos’ Library, εκδ. Nationaland Capodistrian University of AthensAthens 1987 (επανέκδοση 2002).

 Η εργασία εμπλουτίστηκε επίσης με εκτενή πίνακα εννοιών και κυρίων ονομάτων.
Στο τέλος του βιβλίου κρίθηκε σκόπιμο από το συγγραφέα να περιληφθούν απτά-ορατά δείγματα της εκκλησιαστικής παράδοσης των νησιών των Κυθήρων και των Αντικυθήρων, που, με αναλλοίωτο τον χρόνο στην αρχιτεκτονική τους δομή, επιβλητικά επιβιώνουν μέχρι τις μέρες μας. Είναι μια κληρονομιά πολιτισμού και θρησκευτικής παράδοσης των νησιών, που έρχεται και εξελίσσεται από τα πρώτα χριστιανικά χρόνια και τους μέσους χρόνους στη νεότερη περίοδο. Καθώς, μάλιστα, τα περιεχόμενα του βιβλίου εστιάζουν στην εκκλησιαστική ιστορία δύο περίπου αιώνων (18ος-19ος αι.), επιχειρήθηκε να αναδειχθεί η μετάβαση στους χρόνους της νεωτερικότητας, που συντήρησε όμως με πολλή φροντίδα και σεβασμό ζωντανά την πλούσια πολιτιστική κληρονομιά των νησιών. Επιλέχθηκε, γι’ αυτό, να ενταχθεί προς το τέλος του  βιβλίου ενότητα με πίνακα των εικόνων που φέρει τον τίτλο: «Ναοί και μοναστήρια των Κυθήρων», συγκεκριμένα αντιπροσωπευτικά εκκλησιαστικά μνημεία, όπως αυτά διατηρούνται και τα βλέπουμε μπροστά μας μέχρι σήμερα.
Το παρόν βιβλίο όπως και η διδακτορική διατριβή του κ. Λεοντσίνη συνιστούν σημαντικές συμβολές στην ιστορία των Δυτικών Ευρωπαϊκών Κυριαρχιών στον ελληνικό χώρο, της Επτανήσου, των Κυθήρων και των Αντικυθήρων ειδικότερα. Προστίθενται ωστόσο αυτές σε ένα ευρύτερο φάσμα συγγραφικών και ερευνητικών εργασιών για τον ευρύτερο Ιόνιο χώρο και τον επτανησιακό πολιτισμό. Σε αναγνώριση μάλιστα της πολυετούς και πολλαπλής προσφοράς του κ. Λεοντσίνη στα επτανησιακά γράμματα και την επιστήμη, αλλά και για τη συμβολή του στη μελέτη και εξέλιξη της επτανησιακής ταυτότητας, η Διοικητική Επιτροπή της Αναγνωστικής Εταιρείας Κερκύρας σε ειδική τελετή (Επιστημονική Ημερίδα) ανακήρυξε τον Καθηγητή Γεώργιο Ν. Λεοντσίνη σε επίτιμο μέλος της Αναγνωστικής Εταιρείας. Σημειώνω εδώ ότι η Αναγνωστική Εταιρείας Κερκύρας είναι ο παλαιότερος πολιτιστικός και επιστημονικός φορέας της Επτανήσου με αδιάκοπη ενεργό δράση από το έτος ίδρυσής της (1836) μέχρι σήμερα 


Μαίρη Πλέσσα
Φιλόλογος-Ιστορικός

Κυριακή, 25 Δεκεμβρίου 2016

Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΣ

 21ος ΑΙΩΝΑΣ / ΘΕΩΡΙΑ /ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ / Η ΚΟΙΝΩΝΙΑ ΤΟΥ ΕΜΠΟΡΕΥΜΑΤΟΣ

Η πρόκληση εξάρτησης και εθισμού, αποτελεί τον καλύτερο τρόπο ώστε να οδηγήσεις κάποιον στην πίστη του ψεύτικου, στην τυφλή υποταγή σε μια αυταπάτη. Η αυταπάτη του καταναλωτισμού δεν είναι απλώς μια εσφαλμένη πίστη, αλλά μια εσφαλμένη πίστη που βασίζεται στην επιθυμία. Η ιδέα ήταν σχετικά απλή. Εάν οι άνθρωποι ήταν εξαρτημένοι από τα προϊόντα των εργοστασίων, ήταν λιγότερο πιθανό να εκφράσουν τη δυσαρέσκεια τους για τις συνθήκες εργασίας σε αυτά τα εργοστάσια, ή να αναρωτηθούν για τη ζωή των ανθρώπων που δουλεύουν στο εργοστάσιο, και ακόμη περισσότερο να αμφισβητήσουν την ίδια τη φύση της εργασίας. Όπως λέει ο Stuart Ewen(1), ο καταναλωτισμός, “η μαζική συμμετοχή στις αξίες της αγοράς που απευθύνεται στις μάζες, δεν ήταν μια φυσική ιστορική ανάπτυξη αλλά μια επιθετική διαδικασία εταιρικής επιβίωσης”. Η πλαστή ευμάρεια που επιτεύχθηκε μέσω της κατανάλωσης, η περικύκλωση της κοινωνικής ζωής από το θέαμα, κατάφεραν να αποσπάσουν την προσοχή από τη δυσαρέσκεια που προκαλεί η εργασία. “Αυτοί που δεν μπορούν να αλλάξουν τη ζωή ή το επάγγελμά τους, μπορούν να ανακουφιστούν ακόμη και από ένα καινούργιο φόρεμα”, υποστήριξε η Helen Woodward.
Έτσι, οι ανθρώπινες κοινωνίες κατρακύλησαν από το είναι (η προσωπικότητα, η καλλιέργεια του πνεύματος κτλ) στο έχειν, και τελικά διολίσθησαν στο φαίνεσθαι (το βασικό χαρακτηριστικό ενός κόσμου του θεάματος). Η ανθρώπινη ταυτότητα, λοιπόν, δεν καθορίζεται πια από το τι είναι ο κάθε άνθρωπος, από το τι κάνει, αλλά ούτε καν από το τι έχει. Διαμορφώνεται από το τι παρουσιάζει πως είναι και έχει. Η ευτυχία (ένας όρος που χρησιμοποιείται σήμερα κατά κόρον από συντηρητικούς, όπως ο David Cameron) έχει μετατραπεί σε ποσοτικό δείκτη, που εξαρτάται από τα εμπορεύματα που δύναται κάποιος να ιδιοποιηθεί και το κοινωνικό στάτους που η παρουσίαση τους στους άλλους προσδίδει. Σε μια κοινωνία ανωνυμίας και ξένωσης, η εμφάνιση είναι σημαντική και η κοινωνική θέση,που επιτυγχάνεται μέσω του επαγγέλματος, μπορεί να προβληθεί στους ξένους μέσω της κατανάλωσης, διαδικασία που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε εμπορευματοποίηση του εαυτού. Ένας εαυτός-προϊόν που περιγράφεται μέσα σε μια κόλλα χαρτί, που λέμε βιογραφικό, αυτοδιαφημίζεται μέσω των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και σφραγίζεται σαν ντόπιο κρέας λίγο μετά τη γέννηση του, με μια θρησκευτική ιεροτελεστία.
Η ίδια η πολιτική γίνεται marketing, και οι υποψήφιοι πολιτικοί διαφημίζονται σαν προϊόντα μαζικής κατανάλωσης. «Δεν είναι δουλειά των καταναλωτών να γνωρίζουν τι θέλουν», έλεγε ο ιδρυτής της Apple, Steve Jobs. Μεταφέροντας την παραπάνω φράση στην πολιτική σφαίρα, δεν είναι δουλειά των πολιτών να ασχολούνται με την πολιτική, να γνωρίζουν τι θέλουν, πράγμα που ισχυρίστηκε και ο Άγγλος φιλόσοφος Thomas Hobbes περίπου 400 χρόνια πριν, πως ο άνθρωπος δηλαδή είναι ανίκανος να αυτο-κυβερνηθεί λόγω του ότι η φυσική του κατάσταση (state of nature) χαρακτηρίζεται από την απληστία της κυριαρχίας. Έτσι, ως μοναδική λύση για την αποφυγή εμφυλίων πολέμων και καταστροφών, ο Hobbes προτείνει ένα κοινωνικό συμβόλαιο, δηλαδή, ένα είδος «συμφωνίας» μεταξύ ατόμων (των εξουσιαζόμενων) και μιας κεντρικής κυβέρνησης (Sovereign), η οποία θα ελέγχει την εκτελεστική και νομοθετική εξουσία, και μέσα από μεθόδους εξαναγκασμού θα αποτρέπει οποιον(οποια)δήποτε να αναμειχθεί με την πολιτική δράση, εγκλωβίζοντας τον/την, έτσι στην ιδιωτική σφαίρα. Αντιθέτως, η Hannah Arendt, έχοντας βασίσει σχεδόν ολόκληρη τη διανοητική της δουλειά στην Αριστοτελική φιλοσοφία (ο άνθρωπος είναι ζώο πολιτικό), θεωρεί ότι η δημόσια (δηλαδή η πολιτική) σφαίρα είναι η μόνη όπου το άτομο μπορεί να κερδίσει πραγματικά την ελευθερία του (3).
Ο ορισμός του Αριστοτέλη για τον πολίτη ήταν ο εξής: «Ποιος είναι πολίτης; Πολίτης είναι ο ικανός να κυβερνήσει και να κυβερνηθεί». Στην Ελλάδα, υπάρχουν δέκα εκατομμύρια πολίτες. Γιατί όλοι αυτοί δεν είναι ικανοί να κυβερνήσουν; Διότι όλη η πολιτική ζωή στοχεύει ακριβώς στο να μη μαθαίνουν οι πολίτες πώς να κυβερνούν και, τελικά, να εμπιστεύονται στους “ειδικούς” το έργο της διακυβέρνησης. Υπάρχει δηλαδή μια αντι-πολιτική εκπαίδευση, ανάλογη με την εκπαίδευση για τον άκρατο ατομικισμό, που οδηγεί στον καταναλωτισμό. Ενώ οι άνθρωποι έπρεπε να αναλαμβάνουν όλων των ειδών τις πολιτικές ευθύνες και να παίρνουν ανάλογες πρωτοβουλίες, τελικά, εθίζονται στο να ακολουθούν και να ψηφίζουν τις πολιτικές επιλογές που άλλοι τους παρουσιάζουν έτοιμες, ακριβώς έτσι όπως δεν αποφασίζουν για το τι αγαθά θέλουν να παράγουν, πώς να τα παράγουν και με ποιό τρόπο να τα διανείμουν, αλλά αφήνουν άλλους ν’ αποφασίζουν γι’ αυτούς.
Το τέλος της κατανάλωσης
Σ’ έναν κόσμο βαθιά θεαματιστικό, δεν είναι η κοινωνία που θεσπίζει τις πτυχές του θεάματος, ούτε όμως μια κλειστή ομάδα κερδοσκόπων, όπως θα λέγαν υποστηρικτές της συνωμοσιολογίας. Είναι η ίδια η λογική του συνεχούς κέρδους που οδηγεί τους θεσμούς, τις αξίες, την ίδια την κοινωνία προς την κατεύθυνση εκείνη που θα εξυπηρετήσει την όλο και μεγαλύτερη παραγωγή, σε συνδυασμό με την όλο και μεγαλύτερη κατανάλωση. Ακριβώς αυτή η φούσκα της κατανάλωσης, μέσω των λειτουργιών του χρηματοπιστωτικού συστήματος (δάνεια, πιστωτικές κάρτες κτλ) οδήγησε στη σημερινή οικονομική “κρίση”. Αφού ο καταναλωτής φούσκωσε με πληθώρα καταναλωτικών επιθυμιών, αφού η λίστα των προϊόντων που θα τον έκανε “ευτυχισμένο” διογκώθηκε, έγινε ξαφνικά αντιληπτό πως οι τεχνητές αυτές ανάγκες δεν ήταν δυνατό να εξυπηρετηθούν μέσω του τραπεζικού συστήματος. Έτσι, η ανάπτυξη των πλαστικών σκουπιδιών, μια ανάπτυξη που δεν νοιάζεται για τίποτε άλλο, παρά μόνο για τον εαυτό της, ρίχνει τους τίτλους τέλους, τουλάχιστον για το μεγαλύτερο μέρος του κόσμου.
Η οικονομική ανάπτυξη απελευθέρωσε τις κοινωνίες απ’ τη φυσική πίεση, που απαιτούσε τον άμεσο αγώνα τους για επιβίωση, αλλά μ’ αυτόν τον τρόπο τις υπέταξε στον απελευθερωτή τους.
Η οικονομία μεταμόρφωσε τον κόσμο, αλλά τον μεταμόρφωσε μονάχα σε κόσμο της οικονομίας. Η αφθονία των εμπορευμάτων, δηλαδή της εμπορευματικής σχέσης, δεν μπορεί να είναι τίποτε περισσότερο από την επαυξημένη επιβίωση, που δεν έχει σταματήσει να εμπεριέχει τη στέρηση. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα, είναι η εξής αντίφαση: ενώ η αυτοματοποίηση και η εξέλιξη της τεχνολογίας θα μπορούσε να εξαλείψει την εργασία, ή τουλάχιστον να την περιορίσει σε μεγάλο βαθμό, στην πραγματικότητα δημιούργησε ένα νέο τομέα εργασίας, τον τριτογενή (υπηρεσίες),μετατρέποντας παράλληλα τον ελάχιστα αυξημένο “ελεύθερο χρόνο”, σε ένα κίνητρο για εργασία (καθώς η απόλαυση του ελεύθερου χρόνου προϋποθέτει και πάλι καταναλωτικά αγαθά…).
“Το φαντασιακό της εποχής μας είναι το φαντασιακό της απεριόριστης επέκτασης και της συσσώρευσης άχρηστων πραγμάτων… Δηλαδή; Δηλαδή, μια τηλεόραση σε κάθε δωμάτιο, ένας ηλεκτρονικός υπολογιστής σε κάθε δωμάτιο και ούτω καθεξής. Σ’ αυτό το φαντασιακό στηρίζεται το σύστημα. Και είναι αυτό ακριβώς που πρέπει να καταστραφεί”, λέει ο Κορνήλιος Καστοριάδης (2). Τη στιγμή που αντιλαμβάνεται η κοινωνία πως έχει καταλήξει να εξαρτάται απ’ την οικονομία, συνειδητοποιούμε πως ισχύει ακριβώς το αντίστροφο. Σήμερα, η κοινωνία και η οικονομία βρίσκονται αντίπαλοι σε μια μάχη κυριαρχίας. Οι κοινωνίες όλου του κόσμου έχουν να επιλέξουν ανάμεσα σ’ ένα πραγματικό δίλημμα, ή στην ψευδοχρήση της ζωής μέσω του εμπορεύματος ή στην πραγματική ζωή. Η πολυσυζητημένη κρίση, δεν έχει οικονομική λύση, αλλά κοινωνική, και αυτήν καλούμαστε να δώσουμε σαν κοινωνία του κόσμου, σαν λαός που έχει χρέος να συγκροτήσει μια ουσιαστικά πολιτική κοινωνία.
Σημειώσεις
(1) Stuart Ewen, Captains of Consciousness: Advertising and the Social Roots of the Consumer Culture
(2)Καστοριάδης Κορνήλιος, Ειμαστε υπεύθυνοι για την ιστορία μας
(3)Arendt, Hannah. On Revolution. Penguin Books, Second Edition, 1973
Άλλες πηγές
Ντεμπόρ Γκυ, Η κοινωνία του θεάματος
Selling the Work Ethic: From Puritan Pulpit to Corporate
Hobbes, Thomas. Leviathan. Oxford University Press, Second Edition, 1909
ΣυγγραφήEforΕπιμέλεια: Julien Febvre
Σύντομο URL: http://wp.me/pyR3u-9l4
______________

Παρασκευή, 16 Δεκεμβρίου 2016

οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (ΠΕΚ) εγκαινιάζουν την Κυριακή το νέο τους κτίριο, ένα αστικό σπίτι στην Πλάκα, χτισμένο το 1907

'Με δυναμική παρουσία, πλέον, στην Αθήνα, οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (ΠΕΚ) εγκαινιάζουν την Κυριακή το νέο τους κτίριο, ένα αστικό σπίτι στην Πλάκα, χτισμένο το 1907. (...)

Σε αυτό το νεοκλασικό σπίτι των 540 τ.μ., που αρχικά είχε χτιστεί για κατοικίες, θα υπάρχουν όχι μόνο όσα έχει άμεση ανάγκη ο εκδοτικός οίκος (βιβλιοπωλείο και γραφεία) αλλά και αναγνωστήριο που θα μπορεί να φιλοξενεί ερευνητές και συγγραφείς για όσο διάστημα το χρειάζονται. Θα γίνονται επίσης σεμινάρια και workshops, βιβλιοπαρουσιάσεις και δημόσιες συζητήσεις.'

Γράφει ο Νίκος Βατόπουλος στην Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ - Επίσημη σελίδα.
~~~~~~~~~~~~

Από την Κρήτη στην Αθήνα, σε ένα νέο χώρο ιδεών

ΝΙΚΟΣ ΒΑΤΟΠΟΥΛΟΣ



Με δυναμική παρουσία, πλέον, στην Αθήνα, οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης (ΠΕΚ) εγκαινιάζουν την Κυριακή το νέο τους κτίριο, ένα αστικό σπίτι στην Πλάκα, χτισμένο το 1907. Θα είναι μια μέρα σε κλίμα γιορτής (με μουσική, γλυκίσματα, αναγνώσεις και εκπτώσεις στα βιβλία, από τις 10 π.μ. έως τις 6 μ.μ.) που θα σηματοδοτεί την εξωστρέφεια του εκδοτικού οίκου και τον νέο κύκλο των δραστηριοτήτων του.
Ο κ. Θάνος Σαμαρτζής, αναπληρωτής διευθυντής των ΠΕΚ, έχει αναλάβει τη διοίκηση και τη γενική εποπτεία των εκδόσεων στην Αθήνα, όπου υπάρχει η φιλοδοξία δημιουργίας μιας «κοιτίδας πολιτισμού».



Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης αποφάσισαν την πολυετή ενοικίαση του κτιρίου στην Πλάκα, επί της οδού Θουκυδίδου 4, με σκοπό να γεννήσουν ένα χώρο ιδεών. Σε αυτό το νεοκλασικό σπίτι των 540 τ.μ., που αρχικά είχε χτιστεί για κατοικίες, θα υπάρχουν όχι μόνο όσα έχει άμεση ανάγκη ο εκδοτικός οίκος (βιβλιοπωλείο και γραφεία) αλλά και αναγνωστήριο που θα μπορεί να φιλοξενεί ερευνητές και συγγραφείς για όσο διάστημα το χρειάζονται. Θα γίνονται επίσης σεμινάρια και workshops, βιβλιοπαρουσιάσεις και δημόσιες συζητήσεις.

Μία πρόγευση είχε δοθεί το καλοκαίρι, προάγγελος του τι έμελλε να ακολουθήσει, όταν είχε αξιοποιηθεί για εκδηλώσεις η ατμοσφαιρική αυλή στην πίσω πλευρά του κτιρίου. Ηδη από τον περασμένο Μάρτιο είχε αρχίσει η μερική χρήση του κτιρίου, αλλά είναι από το 2017 που θα τεθούν σε ισχύ όσα έχουν σχεδιάσει οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης για τη συμβολή τους στην πνευματική ζωή της Αθήνας.

Ολο αυτό το διάστημα έγιναν εργασίες αποκατάστασης και διαμόρφωσης του υπεραιωνόβιου σπιτιού, το οποίο είναι διατηρητέο.
Τη μελέτη ανέλαβε το αρχιτεκτονικό γραφείο flux-office, της Εύας Μανιδάκη και του Θανάση Δεμίρη, που ανέδειξαν τα μορφολογικά και διακοσμητικά στοιχεία του σπιτιού προβλέποντας όλες τις σύγχρονες χρήσεις.
Ιδιαίτερης αισθητικής αξίας είναι οι οροφογραφίες. «Το κτίριο επιλέχθηκε και διαμορφώθηκε έτσι ώστε να μπορέσει να μετατραπεί σε πολιτιστική κοιτίδα, έναν ανοιχτό προς τους πολίτες μορφωτικό χώρο που θα φιλοξενεί το μεγαλύτερο ποσοστό των εκδηλώσεων των ΠΕΚ», λέει η Μαριλένα Καραμολέγκου, υπεύθυνη επικοινωνίας και δημοσίων σχέσεων του εκδοτικού οίκου.
Αυτές τις ημέρες θα παρουσιαστεί, επίσης, και το νέο site, το οποίο θα έχει την ήδη υπάρχουσα διεύθυνση (www.cup.gr), «αλλά νέα δομή, νέα εικαστική επιμέλεια και τελείως διαφορετική περιήγηση».
Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης με το κύρος που έχουν κατακτήσει και τις επιμελημένες εκδοτικές σειρές, που αποτελούν τη φυσιογνωμία τους, είναι προσηλωμένες στην επιστήμη και στα γράμματα. Και όπως διευκρινίζει ο εκδοτικός οίκος, «δεν συνδέονται με το Πανεπιστήμιο Κρήτης, αλλά λειτουργούν ως ανεξάρτητη δομή στο πλαίσιο του Ιδρύματος Τεχνολογίας & Ερευνας, το οποίο τις στηρίζει από άποψη υποδομών και λογιστικών υπηρεσιών».
Μόλις την περασμένη Δευτέρα, οι ΠΕΚ εγκαινίασαν δύο νέες σειρές επιστημονικής εκλαΐκευσης. Τη σειρά Vulgata, με πρώτο τίτλο «Τα όνειρα: ένα ταξίδι στην εσωτερική μας πραγματικότητα», του Στέφαν Κλάιν, και τη σειρά Sci-Ciopedia, με πρώτο τίτλο «Τα βήματα του μεθυσμένου: πώς η τυχαιότητα κυβερνά τη ζωή μας», του Λέοναρντ Μλόντινοφ. Επίσης, πρόσφατα κυκλοφόρησε «Η ζωή μου» του ηθοποιού Μήτσου Μυράτ (1878-1964), το οποίο συνοδεύεται από τη μελέτη του Αντρέα Δημητριάδη «Ο Μήτσος Μυράτ και η εργαλειοθήκη της υστεροφημίας».

____________



Οι Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης εγκαινιάζουν την Κυριακή το νέο τους κτίριο,…
KATHIMERINI.G

Σάββατο, 26 Νοεμβρίου 2016

ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ: Τα παιδιά στη δίνη των πολέμων

Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου, 2016


Τα παιδιά στη δίνη των πολέμων
   του Δημήτρη Ν. Πλουμπίδη*

Όσοι μελέτησαν παιδιά που έχουν υποστεί ψυχικούς τραυματισμούς σε συνθήκες πολέμου ή έντονων κοινωνικών αναταραχών κατάφεραν να επιζήσουν και ακολούθως να συνεχίσουν την ζωή τους, έχουν περιγράψει τους τρόπους με τους οποίους τα παιδιά επούλωσαν τις πληγές τους. Στην Ελλάδα έχουμε σήμερα περί τους 2.000 ασυνόδευτους ανήλικους πρόσφυγες και πολλά άλλα παιδιά με τις οικογένειες τους. Οι συνεχιζόμενοι πόλεμοι σε όλο τον πλανήτη αλλά και οι προσφυγικές ροές, κάνουν επίκαιρο το ερώτημα πώς τα κατάφεραν τα παιδιά σε παλαιότερες πολεμικές συρράξεις. Δεν είναι τυχαίο ότι μελετητές αυτού του ζητήματος όπως η Φλώρα Χόγκμαν και ο Μπορίς Σύρουλνικ (με πολλά έργα του μεταφρασμένα στα ελληνικά) είναι και οι δύο Εβραιόπουλα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, που μετά τη σύλληψη των γονιών τους βρέθηκαν μόνοι τους στη νότια Γαλλία και επέζησαν χάρη σε γαλλικές οικογένειες συνδεμένες με την αντίσταση. 
   Το πρώτο ερώτημα που τίθεται είναι χάρη σε ποιους θεσμούς, σε ποια δίκτυα αλληλεγγύης, χάρη σε ποια «περάσματα» ανάμεσα στα δίχτυα εχθρικών καταστάσεων κατάφεραν να επιβιώσουν. Όλοι γνωρίζουν ότι οι καταδιωγμένοι χρειάστηκαν πρώτα τροφή, ρούχα και στέγη, ένα περιβάλλον διατεθειμένο να τους συνδράμει, ενώ τα ψυχικά τραύματα σπάνια έλαβαν άμεση φροντίδα.
   Στη συνέχεια εξετάζουμε τον βαθμό κοινωνικού αποκλεισμού που κλήθηκαν να αντιμετωπίσουν. Η ένταξη στο σχολείο είναι ιδιαίτερα σημαντική για το μέλλον αλλά και την ψυχολογία ενός παιδιού. Οι επιτυχίες στη σχολική και αργότερα την κοινωνική ζωή επιτρέπουν σε αυτά τα παιδιά να πατήσουν σε ένα πιο στέρεο έδαφος και να αφήσουν πίσω το χάος του τραύματος, όχι όμως χωρίς ψυχικό πόνο δύσκολα ορατό και προσμετρήσιμο . Ο Στανισλάς Τόμκιεβιτς στο βιβλίο του «Κλεμμένη Εφηβεία» λέει: «αν η κοινωνική δυσχέρεια προσαρμογής (παραπτωματική συμπεριφορά, ψύχωση, βαριά νεύρωση, αδυναμία βιοπορισμού) συνοδεύεται πάντα από τεράστιο ψυχικό πόνο, το αντίθετό της μπορεί να ισχύει εξίσου: ο συνεχιζόμενος ψυχικός πόνος είναι συμβατός με μία ικανοποιητική ή και εξαιρετική κοινωνική προσαρμογή». Ο τρόπος που τα παιδιά αυτά χρησιμοποίησαν την όποια στήριξη τους δόθηκε και προχώρησαν τη ζωή τους, αναδεικνύει επίσης τη σημασία για τη μελλοντική τους πορεία του ιδιαίτερα εξατομικευμένου «παιχνιδιού» ανάμεσα στους τραυματικούς και προστατευτικούς παράγοντες. Η στήριξη, η αλληλεγγύη, η παρουσία δοτικών ενηλίκων και άλλων παραγόντων επιτρέπουν την κατάκτηση ασφαλέστερων ψυχικών ισορροπιών του παιδιού οπότε και το τελικό αποτέλεσμα παύει να είναι ευθέως ανάλογο προς το βάρος των τραυματισμών. 
   Στην Ελλάδα, όπως και στην Ισπανία, τα τραύματα του εμφυλίου πολέμου καλύφθηκαν αρχικά από την βαθειά σιωπή που, σχεδόν πάντα, συνοδεύει την επούλωση των εμφυλίων συγκρούσεων. Τα τελευταία χρόνια και σε απόσταση «ασφαλείας» για ανθρώπους που διανύουν την έκτη ή έβδομη δεκαετία της ζωής τους, άρχισαν να εμφανίζονται τα σχετικά βιβλία και μαρτυρίες. Σε αυτές τις μαρτυρίες διακρίνουμε ότι τα καλά πρώιμα οικογενειακά βιώματα, η αυτοπεποίθηση που γεννά ένα σχετικά ασφαλές περιβάλλον, δημιουργούν ένα είδος ψυχικής παρακαταθήκης που προστατεύει ψυχικά το παιδί όταν βρεθεί «στο μάτι του κυκλώνα». Αυτό αφορά κυρίως τα μεγαλύτερα παιδιά, άνω των 5 ετών, που βιώνουν εντονότερα τα γεγονότα και τους τραυματισμούς. Ένας μηχανισμός άμυνας που έχει αναφερθεί από τους περισσότερους είναι η σταδιακή και τμηματική συνειδητοποίηση των τραυμάτων, που μπορεί μάλιστα να εκτείνεται σε μεγάλο διάστημα (π.χ. πρώτα δέχομαι ότι λείπει ο πατέρας μου και πολύ αργότερα ότι έχει σκοτωθεί). Το παιχνίδι όπου καταφεύγει το παιδί, συχνά σε στενή χρονική συνάφεια με τον τραυματισμό, έχει επίσης προστατευτικό χαρακτήρα (π.χ. η φωτογραφία με τα αγόρια που κάνουν βουτιές στην μικρή λίμνη που σχηματίστηκε από την έκρηξη μιας βόμβας στη Συρία).
   Σε αρκετές μαρτυρίες κυρίως από τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο γίνεται αναφορά σε συμπεριφορές που επαναλαμβάνονται αργότερα και αποτελούν ένδειξη βαθύτερων , «θαμμένων» , ψυχοτραυματισμών της παιδικής ηλικίας. Η καχυποψία ή η υπερπροσαρμοστικότητα μπορεί τότε να βοήθησαν τα παιδιά στην επιβίωση τους και σήμερα να αποτελούν αιτία ενόχλησης, ψυχικού βάρους και ρήξεων με το περιβάλλον, οδηγώντας κάποιες φορές στην αναζήτηση θεραπείας. Τις βαρύτερες επιπτώσεις είχαν τα παιδιά που οι εξωτερικοί τραυματισμοί επέδρασαν σ' ένα πιο εύθραυστο υπόστρωμα - βεβαρημένη κληρονομικότητα, πλήρης απουσία ή σοβαρές ανεπάρκειες της οικογένειας, κακά υποκατάστατα της οικογένειας. Δεν έχουμε προφανώς τη μαρτυρία όσων παιδιών δεν μπόρεσαν να επιζήσουν και όσων δεν θέλησαν ποτέ να αγγίξουν τα παλιά τραύματα. Κάποια από τα παιδιά επέζησαν και προχώρησαν στη ζωή χάρη σε ιδιαίτερες ατομικές ικανότητες που τους δίνει, κατά τον Μπ. Σύρουλνικ, χαρακτηριστικά ενός «ψυχο-Ζορό». Ο Αμπάς έφυγε μόνος, 12 ετών, πεζός από το Ιρακινό Κουρδιστάν, έμαθε την τέχνη του υδραυλικού στην Τουρκία συνέχισε στην Ελλάδα και επέστρεψε πρόσφατα ως επιτυχημένος επαγγελματίας στη χώρα του.
   Σε ό,τι αφορά το βάθος των τραυματισμών και στη συνέχεια των μηχανισμών επούλωσης δεν είναι δυνατό να έχουμε μια συνολική εικόνα, για τον απλό λόγο ότι πρόκειται για μηχανισμούς πολυδιάστατους, σε διαρκή αλληλεπίδραση με το περιβάλλον και σε μεγάλο βαθμό ασυνείδητους. Η αφήγηση αυτών των τραυμάτων γίνεται είτε για λόγους θεραπείας είτε σε περιόδους όπου η κοινωνία έχει θετική στάση απέναντι στα όσα έγιναν τότε, όπως συνέβη στην Ελλάδα μετά το 1981 και την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης.
Ή όταν επιχειρείται ένας απολογισμός της ζωής. Ο Σ.Τόμκιεβιτς εξηγεί γιατί σιώπησε ως τα 48 του χρόνια : «Αν σιώπησα, αυτό δεν οφείλεται τόσο στις φρικαλεότητες που έζησα στα στρατόπεδα ?αλλά κυρίως στον μαζικό χαρακτήρα των φόνων που έζησα στη Πολωνία ?Δεν ήθελα επίσης να μιλήσω για τα σαρκικά μου βιώματα γιατί ντρεπόμουν : οι ψείρες, η βρωμιά δεν είναι πράγματα που λέγονται και δεν μίλησα γι' αυτά σε κανένα. Από ντροπή επίσης δεν μπορούσα να εκφράσω τον ψυχικό μου πόνο και συνήθισα από την αρχή να ελαχιστοποιώ την οδύνη...». Δεν μπορεί να υπάρξει αφήγηση και ακόμα περισσότερο μαρτυρία γι' αυτά τα τραύματα αν ο ακροατής δεν είναι σε θέση να κατανοήσει , να συναισθανθεί αν όχι και να συμπάσχει για όσα αποκαλύπτονται στην αφήγηση, αλλιώς τα τραύματα μένουν βουβά και ανέκφραστα. Βλέπουμε πόσο λίγο μας αφορούν εικόνες από καταστροφές που κατακλύζουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, με εξαίρεση εκείνες που αγγίζουν προσωπικές μας χορδές. 
   Κλείνοντας, θα ήθελα να αναφερθώ στο ψυχοτραυματικό δυναμικό που εμπεριέχει η σημερινή κοινωνική κατάσταση στη χώρα μας: οικονομική αβεβαιότητα για τις περισσότερες κοινωνικές ομάδες, μεγάλη μετανάστευση των νέων, συνταξιοδοτική αβεβαιότητα, νέες μορφές κοινωνικότητας - ακατανόητες για τους παλιότε-ρους, χιλιάδες πρόσφυγες που με την παρουσία τους αυξάνουν τα αμυντικά αντανακλαστικά των περισσότερων? Πρόκειται βέβαια για μια δυναμική εν κινήσει κι επομένως τα θετικά ή τα τραυματικά της αποτελέσματα διαμορφώνονται καθημερινά.

   *Ο Δημήτρης Ν.Πλουμπίδης είναι καθηγητής Ψυχιατρικής στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών
   ΔΙΑΔΡΟΜΕΣ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ: επιμέλεια Νατάσσα Δομνάκη