Πολύνεκρη αεροπορική επίθεση κατά της βασκικής πόλης Γκουέρνικα από γερμανούς και ιταλούς εθελοντές αεροπόρους, που συνεργάζονταν με τους εθνικιστές του στρατηγού Φράνκο κατά τη διάρκεια του Ισπανικού Εμφύλιου Πολέμου (1936-1939). Έλαβε χώρα το απόγευμα της 26ης Απριλίου 1937 κι έμεινε στην ιστορία κυρίως χάρις στον πίνακα του μεγάλου ισπανού ζωγράφου Πάμπλο Πικάσο, που αποτύπωσε μοναδικά τη φρίκη του πολέμου.
Την άνοιξη του 1937 οι εθνικιστές του Φράνκο, έχοντας υπό τον έλεγχό τους το μεγαλύτερο μέρος της Ισπανίας, θέλησαν να διασφαλίσουν την κυριαρχία τους και στο βορά, με την κατάληψη του Μπιλμπάο, της μεγαλύτερης πόλης των ανυπότακτων Βάσκων, που συνεργάζονταν με τη δημοκρατική κυβέρνηση της Μαδρίτης. Το μεγαλύτερο εμπόδιο ήταν η Γκουέρνικα (Γκερνίκα η σωστή της προφορά στα ισπανικά), που βρισκόταν σε στρατηγικό σημείο στο δρόμο για το Μπιλμπάο. Η Γκουέρνικα, στην οποία ζούσαν 5.000 άνθρωποι, αλλά και χιλιάδες Δημοκρατικοί πρόσφυγες. ήταν σημαντική πόλη για τους Βάσκους, γιατί κάτω από μια βελανιδιά στο κέντρο της πόλης συνήθιζε να συνεδριάζει η Βουλή τους.
Η εντολή για τον βομβαρδισμό της Γκουέρνικα δόθηκε από τους φρανκιστές στον αντισμήναρχο Βόλφραμ Φράιχερ φον Ριχτχόφεν, που ήταν επικεφαλής των γερμανών εθελοντών, οι οποίοι είχαν συγκροτήσει τη «Λεγεώνα Κόνδωρ». Τυπικά, η ναζιστική Γερμανία ήταν ουδέτερη στον Ισπανικό Εμφύλιο. Συμμετείχε, όμως, ουσιαστικά στις επιχειρήσεις με μια ομάδα εθελοντών, που ήταν όλοι τους έμπειροι αεροπόροι της Λουτβάφε και πιλοτάριζαν τελευταίου τύπου αεροπλάνα. Όπως παραδέχθηκε αργότερα ο αρχιναζιστής Χέρμαν Γκέρινγκ στη Δίκη της Νυρεμβέργης, οι νεαροί πιλότοι είχαν σταλεί με διαταγή του Ράιχ για να εμποδίσουν την εξάπλωση του Κομμουνισμού, αλλά και να δοκιμαστούν σε συνθήκες μάχης.
Στην επιχείρηση που σχεδίασε ο Ριχτχόφεν θα έπαιρναν μέρος 20 γερμανικά μαχητικά και 3 ιταλικά, τα οποία αποτελούσαν τμήμα του ιταλικού εθελοντικού σώματος, που είχε στείλει ο Μουσολίνι για την υποστήριξη του ομοϊδεάτη του Φράνκο. Τα αεροπλάνα θα επιχειρούσαν πέντε κύματα επιθέσεων, πρώτα στα περίχωρα και στη συνέχεια μέσα στη Γκουέρνικα, με βόμβες των 250 και 50 κιλών και εμπρηστικές του ενός κιλού.
Η Γκουέρνικα φλέγεται μετά την επιδρομή των βομβαρδιστικών του Χίτλερ και του Μουσολίνι
Η Επιχείρηση Επίπληξη (Operation Rugen), όπως ήταν η κωδική της ονομασία, πραγματοποιήθηκε από τις 4:30 το απόγευμα έως τις 7 το βράδυ της 26ης Απριλίου 1937. Ήταν κυριολεκτικά ένας περίπατος για τους πιλότους, καθώς η πόλη ήταν ανοχύρωτη. Οι βομβαρδισμοί ήταν καταιγιστικοί και ανηλεείς, με αποτέλεσμα η πόλη σχεδόν να ισοπεδωθεί και από τις μεγάλες πυρκαϊές που ακολούθησαν. Τα θύματα από τους βομβαρδισμούς ανήλθαν σε 1654 νεκρούς και 889 τραυματίες, σύμφωνα με τα στοιχεία που έδωσαν οι αρχές. Πρόσφατες έρευνες μειώνουν τον αριθμό των νεκρών, το πολύ στους 300.
Αυτό δεν μειώνει σε τίποτα τη φρίκη της επίθεσης, που ήταν ένα κλασσικό έγκλημα πολέμου, ένα τυφλό χτύπημα και μια πράξη τρομοκρατίας, αφού η επίθεση δεν εκδηλώθηκε κατά στρατιωτικού στόχου. Σύμφωνα με εικασίες που αναπτύχθηκαν αργότερα, οι Γερμανοί θα πρέπει να υπερέβησαν τις οδηγίες των Ισπανών και να εκδήλωσαν την επίθεση με περισσή ένταση, ως αντίποινα για το λιντσάρισμα από Δημοκρατικούς, ενός γερμανού πιλότου, το αεροπλάνο του οποίου είχε πέσει κοντά στο Μπιλμπάο, λίγες ημέρες νωρίτερα.
Οι εθνικιστές, χωρίς να αρνηθούν τον βομβαρδισμό της Γκουέρνικα, έριξαν τις ευθύνες για τις μεγάλες πυρκαϊές και τις εκτεταμένες καταστροφές στους υποχωρούντες Δημοκρατικούς και στις τακτικές της «καμμένης γης» που εφάρμοζαν. Δημοσιογραφικές μαρτυρίες από πρώτο χέρι τούς δικαιώνουν εν μέρει.
Όπως και σε ανάλογες περιπτώσεις την Ελλάδα, η Δημοκρατική Γερμανία ζήτησε συγγνώμη για τις ωμότητες που διέπραξαν οι ναζιστές στην Ισπανία. Στην 60η επέτειο του βομβαρδισμού της Γκουέρνικα το 1997, ο γερμανός πρόεδρος Ρόμαν Χέρτζοχ, με επιστολή τους προς του επιζώντες, τους «έτεινε χείρα φιλίας και συμφιλίωσης, εξ ονόματος του γερμανικού λαού». Το 1998 η γερμανική Βουλή με απόφασή της αφαίρεσε όλα τα ονόματα των μελών της Λεγεώνας Κόνδωρ, που είχαν δοθεί σε γερμανικά στρατόπεδα.
Η Γκουέρνικα του Πικάσο
Την εποχή του βομβαρδισμού της Γκουέρνικα, ο μεγάλος ισπανός ζωγράφος Πάμπλο Πικάσο ετοίμαζε ένα πίνακα, παραγγελία της Δημοκρατικής Κυβέρνησης της Μαδρίτης, που θα κοσμούσε το Ισπανικό Περίπτερο στη Διεθνή Έκθεση των Παρισίων. Μόλις πληροφορήθηκε τη μεγάλη σφαγή, ονόμασε τον πίνακα Γκουέρνικα, θέλοντας να εκφράσει την απέχθειά του προς τους στρατιωτικούς «που βύθισαν την Ισπανία στον ωκεανό του πόνου και του θανάτου».
Το έργο του Πικάσο είναι μία τεράστια ελαιογραφία (3,49 x 7,77 μ.), που περιγράφει την απανθρωπιά, τη βιαιότητα και την απόγνωση του πολέμου. Δείχνει ένα σκηνικό θανάτου, με διαμελισμένα ζώα και ανθρώπους, γυναίκες να κλαίνε, κρατώντας νεκρά μωρά και κατεστραμμένα κτίρια. Αρχικά, ο Πικάσο πειραματίστηκε με χρώμα, αλλά τελικά κατέληξε στο άσπρο, το μαύρο και το γκρι, καθώς θεώρησε ότι έτσι δίνει μεγαλύτερη ένταση στο θέμα.
Ο πίνακας εκτέθηκε τον Ιούλιο του 1937 στη Διεθνή Έκθεση των Παρισίων και συγκέντρωσε το γενικό ενδιαφέρον. Στη συνέχεια, περιόδευσε σε μεγάλες πρωτεύουσες του κόσμου, προκειμένου να συγκεντρωθούν χρήματα για την προάσπιση της Δημοκρατίας στην Ισπανία. Μετά την επικράτηση του Φράνκο, το 1939, η Γκουέρνικα βρήκε προσωρινό καταφύγιο στο Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης της Νέας Υόρκης (ΜΟΜΑ).
Το 1968 ο Φράνκο εξέφρασε την επιθυμία να εκτεθεί ο πίνακας στην Ισπανία. Ο Πικάσο αρνήθηκε και εξουσιοδότησε το ΜΟΜΑ να επιστρέψει τον πίνακα στην Ισπανία, μόλις αποκατασταθεί η Δημοκρατία. Αυτό έγινε το 1975, όταν πέθανε ο Φράνκο κι ενώ ο Πικάσο είχε φύγει από τη ζωή, δύο χρόνια νωρίτερα. Το 1981 η «Γκουέρνικα» επέστρεψε στα πάτρια εδάφη και αποτέλεσε ένα από τα σπουδαιότερα εκθέματα του Μουσείου «Πράδο» της Μαδρίτης. Από το 1992 κοσμεί το Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης Βασίλισσα Σοφία της Μαδρίτης.
Το Σάββατο 2 Μαΐου 2015 «H NOΣTAΛΓOΣ» ταξιδεύει στους Δρόμους Φιλίας και Πολιτισμού…
Η ταινία της Ελένης Αλεξανδράκη, Η ΝΟΣΤΑΛΓΟΣ, βασισμένη στο ομώνυμο διήγημα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, με την Όλια Λαζαρίδου στον πρωταγωνιστικό ρόλο και τη μουσική του Νίκου Παπάζογλου, θα προβληθεί το Σάββατο 2 Μαΐου, στις 8.15 μμ στη Λέσχη «Δρόμοι Φιλίας & Πολιτισμού» (Φερών 3-Πλ. Βικτωρίας).
Θα ακολουθήσει συζήτηση με τη σκηνοθέτιδα κ. Ελένη Αλεξανδράκη
Θα προλογίσει ο Γιάννης Καραμπίτσος (σκηνοθέτης, μοντέρ και κριτικός κινηματογράφου) και θα συντονίσει τη συζήτηση που θα ακολουθήσει με τη δημιουργό.
Στην Σύντομη Εισήγηση διάρκειας ενός τετάρτου θα παρουσιαστεί η ταινία, η δημιουργός και το έργο της, ενώ θα γίνει επιγραμματική αναφορά στα θέματα: Παπαδιαμάντης & Κινηματογράφος και Από το Βιβλίο στην Κινηματογραφική Ταινία (Λογοτεχνία & Κινηματογράφος) στα οποία η κινηματογραφική λέσχη των "Δρόμων Φιλίας και Πολιτισμού" σύντομα θα επανέλθει.
Η (ανοικτή) οργανωτική-συντονιστική ομάδα της Κινηματογραφικής Λέσχης αποτελείται από τους: Γιάνη Ζήβα, Δημήτρη Ζεβόλη, Γιάννη Καραμπίτσο.
ΕΙΣΟΔΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗ
Δρόμοι Φιλίας και Πολιτισμού [Φερών 3, ισόγειο, πλατεία Βικτωρίας]
dromoi.filias@gmail.com
ΠEPIΛHΨH
Mια φεγγαρόλουστη νύχτα, η Άννα, μια παντρεμένη γυναίκα, το σκάει από το νησί όπου ζει με τον αρκετά μεγαλύτερo άνδρα της για να επιστρέψει στο απέναντι νησί, την ιδιαίτερη πατρίδα της. Ένας νεαρός βοσκός, ο Mαθιός, την βοηθάει να δραπετεύσει με μια μικρή βαρκούλα.
Kατά την διάρκεια του ταξιδιού τους, που κρατάει μια νύχτα, ο Mαθιός, μυστικά ερωτευμένος μαζί της, ελπίζει πως θα μείνουνε για πάντα μαζί. H Άννα του προσφέρει το φουστάνι της για πανί. Ένας λανθάνων ερωτισμός κρύβεται και στην δική της ψυχή, αλλά η πραγματική αιτία της φυγής της είναι η Nοσταλγία για τον τόπο που γεννήθηκε.
Mε την αγωνία τού τρυφερού της συζύγου -που τρέχει στο κατόπι της- και τον μικρόκοσμο του νησιού, που δεν χάνει ποτέ την ευκαιρία να δώσει χείρα βοηθείας, σκηνές από το παρελθόν της, μπερδεύονται με το παρόν, μεταμορφώνοντας αυτό το λιλλιπούτειο ταξίδι σε ένα ταξίδι ζωής…
~~~~~~~~~~~~~~~~
ΣHMEIΩMA ΓIA THN TAINIA
«H NOΣTAΛΓOΣ » είναι η ελεύθερη διασκευή του ομώνυμου διηγήματος του Aλέξανδρου Παπαδιαμάντη, από την Eλένη Aλεξανδράκη, με συμβουλές του συγγραφέα Kωστή Παπαγιώργη.
H ιστορία έχει μεταφερθεί στην σημερινή εποχή και έχει εμπλουτισθεί με επιπλέον αποσπάσματα από άλλα διηγήματα του Παπαδιαμάντη. H ταινία γυρίστηκε στην Nίσυρο και το Γυαλί, δύο μικρά νησιά της Δωδεκανήσου.
Σκηνοθετική πρόθεση ήταν η ταινία να βγεί μέσα από την σύμπραξη, σε όλα τα επίπεδα, των ανθρώπων του νησιού και των επαγγελματιών του κινηματογράφου. Tο cast αποτελείται από ηθοποιούς και Nισύριους ερασιτέχνες που αποδίδουν τους διαλόγους στην Nισύρικη διάλεκτο ενώ η αφήγηση, στην καθαρεύουσα του Παπαδιαμάντη, γίνεται από τρία Nισυρόπουλα.
Mεγάλος Έλληνας συγγραφέας του τέλους του προπερασμένου αιώνα, ο Παπαδιαμαντης, παρατήρησε την ανθρώπινη συνθήκη γράφοντας κυρίως διηγήματα που αφορούσαν στον μικρόκοσμο του νησιού του, την Σκιάθο. Ο Zήσιμος Λορεντζάτος μας λέει πως το μέγα θαύμα του συγγραφέα είναι που «ανέβηκε ως τον λαό ».
Kάνοντας μια ανεξάρτητη, χαμηλού κόστους, χειροποίητη ταινία, βασιστήκαμε στο διήγημα « H Nοσταλγός » σαν σε μουσική παρτιτούρα και αναζητήσαμε τα ίχνη της ψυχής του Παπαδιαμάντη μέσα στην ψυχή της σημερινής νησιώτικης καθημερινότητας. Bρήκαμε ζωή.
Ελένη Αλεξανδράκη
~~~~~~~~~~~~~~~
Νοσταλγικά…
Η μεταφορά του τρυφερού διηγήματος του Παπαδιαμάντη «Η Νοσταλγός», στον κινηματογράφο ειλικρινά μεγαλουργεί στα χέρια της Ελένης Αλεξανδράκη. Μολονότι το περιβάλλον και το σκηνικό της ταινίας μας φέρνουν στην ηφαιστειακή Νίσυρο, η ανάπλαση του διηγήματος του Παπαδιαμάντη — που έχει σαν φόντο το σύνηθες σκηνικό της γενέτειράς του Σκιάθου—μεταρσιώνεται λαμπρά. Η επιθυμία της κοπέλας για επιστροφή στο αγαπημένο αντικρινό νησί, και ο κρυφός έρωτας του Μαθιού γι’ αυτήν, έχουν ως συνδετικό κρίκο την βαρκούλα και σκηνικό την φεγγαρόφωτη νύχτα. Αντίθετα οι πολύβουες σκηνές της ημέρας συνδέονται με το περιβάλλον του γέρου συζύγου της κοπέλας, του Μοναχάκη, που αργότερα οργισμένος επάνω στην μεγάλη σκούνα καταδιώκει την ταπεινή βαρκούλα του ονείρου και του ανομολόγητου έρωτα.
Χωρίς να παραγνωρίζουμε την αξία της ταινίας, δεν μπορούμε να μην σταθούμε στην μαγεία της πένας του Αγίου των Γραμμάτων μας. Η πλαστικότητα της έκφρασης και η γλαφυρότητα των λεπτομερειών στην αφήγηση του Παπαδιαμάντη είναι χαρακτηριστικά στοιχεία, που απαντώνται σε όλα τα διηγήματά του. Στην «Νοσταλγό»ειδικά , αναβλύζει η μαγεία της φεγγαρόφωτης νύχτας, και τονίζεται η σαγήνη της ήρεμης θάλασσας !
Η μουσική του Νίκου Παπάζογλου είναι μία σημαντική παράμετρος στην δομή της ταινίας . Η μελωδικότητά της αγκαλιάζει σαν απάγκιο λιμανάκι το υπέροχο σκηνικό της πλέουσας βαρκούλας.
Η Νίσυρος ως νησί ταυτισμένο με το τεράστιο ηφαίστειο και την ενέργεια από τα έγκατα της γής,»δένει» υπέροχα με τα έντονα συναισθήματα της νοσταλγίας και του έρωτα. Η επιλογή της λοιπόν από την Αλεξανδράκη, στεφανώνει αρμονικά το σκηνικό της Νισύρου με την πένα και τον γλαφυρό λόγο του μεγάλου Σκιαθίτη.
Με μεγάλη μας λύπη ανακοινώνουμε την απώλεια του συγγραφέα Νίκου Γούλια ύστερα από σύντομη μάχη με την επάρατη νόσο.
Ο Νίκος Γούλιας γεννήθηκε στην Αθήνα το 1955. Το 1980 αποφοίτησε από την Αρχιτεκτονική Σχολή του Ε.Μ.Π. Ήταν παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών. Έργα του, ιδιωτικά και δημόσια, μικρά και μεγάλα, βρίσκονται υλοποιημένα σε ολόκληρο τον ελλαδικό χώρο.
Τιμήθηκε με πολλά πανελλήνια αρχιτεκτονικά βραβεία και διακρίσεις, ενώ έργα του έχουν δημοσιευθεί σε περιοδικά και βιβλία αρχιτεκτονικής.
Η πρώτη του λογοτεχνική προσπάθεια είδε το φως της δημοσιότητας το 2012 από τις Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ με τίτλο Στα χρόνια της ομίχλης - Ιάσμη και ήταν και η αρχή της τριλογίας που ολοκληρώθηκε με τα επόμενα δύο βιβλία του Στα χρόνια της ομίχλης - Χατισέ και Στα χρόνια της ομίχλης - Σμύρνα.
Οι Εκδόσεις ΨΥΧΟΓΙΟΣ αισθάνονται την ανάγκη να εκφράσουν τα συλλυπητήριά τους στην οικογένεια του εκλιπόντος.
Η εξόδιος ακολουθία θα τελεστεί την Παρασκευή 17 Απριλίου στις 16:00μμ στον Ιερό Ναό Αναλήψεως Κυρίου, στην πλατεία Αναλήψεως, στα Βριλήσσια.
Ένα ανέκδοτο ποίημά μου στο νέο intellectum.[Μάιος 2014]
Μας πετούσε τους κύβους της ζάχαρης στα μάτια, χαλίκια στο στόμα
ο θυμός τρέφει το βλέμμα έλεγε,
Μα ποιος φανταζόταν
πριν θάψει στην κοιλιά την τρέλα του πως θα έριχνε τις κατάρες βροχή'
μέσα στα σωθικά της οικοδομής τα κεφάλια μας πέφτοντας
να πιάσουν τόπο
~~~~~~~~~~~~~~
Η Λίνα Φυτιλή γεννήθηκε στη Λάρισα, ζει στον Αλμυρό Βόλου κι εργάζεται ως εκπαιδευτικός στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση. Το 1997 δημοσιεύτηκε το βιβλίο της "Οι νύχτες της άχρωμης κιμωλίας" (Καστανιώτης).
Τη χρονιά 2003/2004 εκδόθηκε η εργασία της "Η Ευέλικτη ζώνη στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση", σε συνεργασία με εκπαιδευτικούς και μαθητές, από το Παιδαγωγικό Ινστιτούτο (Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου). Γράφει στην ηλεκτρονική εφημερίδα Press-Gr .
It contains all of Cavafy’s major works in the translation of E. Keeley and P. Sherrard. It also contains a wealth of unpublished material from the poet’s Archive, plus a Cavafy Companion section and up-to-date information on Cavafy’s seminal presence in today’s world. The Cavafy Archive website was created by the Center for Neo-Hellenic Studies and is owned by the Onassis Foundation.
Περιλαμβάνει όλα τα έργα του ποιητή, ανέκδοτο υλικό και ότι προκύπτει από την συνεχιζόμενη μελέτη του Αρχείου του. Η ιστοσελίδα αποτελεί έργο του Σπουδαστηρίου και ιδιοκτησία του Ιδρύματος Ωνάση ενώ είναι διαθέσιμη στα αγγλικά και στα ελληνικά.
Οι συλλογές που εξέδωσε ο Μίλτος Σαχτούρης όσο ζούσε βρίσκονται συγκεντρωμένες σε δύο τόμους που κυκλοφορούν από τον εκδοτικό οίκο Κέδρο, τον οποίο και ευχαριστούμε θερμά για την παραχώρηση άδειας συγκρότησης ψηφιακού σώματος και συμφραστικού πίνακα λέξεων του έργου του ποιητή. Ποιήματα 1945 - 1971, Αθήνα : Κέδρος, 19916 [1η έκδοση 1977].
Περιέχει τις εννέα πρώτες ποιητικές συλλογές του ποιητή:
Η λησμονημένη. Αθήνα, 1945.
Παραλογαίς. Αθήνα, 1948.
Με το πρόσωπο στον τοίχο. Αθήνα, 1952.
Όταν σας μιλώ. Αθήνα, 1956.
Τα φάσματα ή Η χαρά στον άλλο δρόμο. Αθήνα, 1958.
Ο περίπατος. Αθήνα, 1960.
Τα στίγματα. Αθήνα, Κέδρος, 1962.
Σφραγίδα ή Η όγδοη σελήνη. Αθήνα, 1964.
Το σκεύος. Αθήνα, Κείμενα, 1971.
Ποιήματα 1980-1998, Αθήνα: Κέδρος, 2002.2 Περιέχει τις τελευταίες ποιητικές συλλογές του ποιητή:
Χρωμοτραύματα. Αθήνα, Κέδρος, 1980.
Εκτοπλάσματα. Αθήνα, Κέδρος, 1986.
Καταβύθιση. Αθήνα, Κέδρος, 1990.
Έκτοτε. Αθήνα, Κέδρος, 1996.
Ανάποδα γυρίσαν τα ρολόγια. Αθήνα, Κέδρος, 1998.
Στους συγκεντρωτικούς τόμους δεν συμπεριλαμβάνεται η πρώιμη αποκηρυγμένη συλλογή Η μουσική των νησιών μου Αθήνα 1941 (ιδιωτική έκδοση, με το ψευδώνυμο Μίλτος Χρυσάνθης· ο ποιητής έκαψε όσα αντίτυπα είχε στη διάθεσή του, αντίτυπο της συλλογής απόκειται στο αναγνωστήριο της Εθνικής Βιβλιοθήκης. Σημειώνεται, τέλος, ότι έχουν υπάρξει μεταθανάτιες δημοσιεύσεις ανέκδοτων ποιημάτων σε περιοδικά [βλ. σχετικά την ενότητα «Εργογραφία-Βιβλιογραφία»].