http://el-greco-gr.blogspot.gr/
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~

Όπου και να ταξιδέψω η Ελλάδα με πληγώνει. Γ. Σεφέρης

Μετάφραση - Translate

Τρίτη, 1 Δεκεμβρίου 2015

Κωστή Παλαμά: “Το σπίτι που γεννήθηκα κι ας το πατούν οι ξένοι”


Γιώργος Μανέτας
Λέσχη Ελλήνων Λογοτεχνών



“Το σπίτι που γεννήθηκα κι ας το πατούν οι ξένοι”
          Κωστή Παλαμά:

Το σπίτι που γεννήθηκα, θα πέσει να πλακώσει,
γιατί δεν είχα που χρωστώ της τράπεζας τη δόση.
Μηδέ και πόρτα μ’ άφησαν, τοίχο, μπογιά κι ακόμα
το μαλακό του κήπου μου κατάσχεσαν το χώμα.
.
Κάθε λουλούδι π’ αγαπώ, κάθε του κήπου γλάστρα.
Δεν πήραν μόνο την ψυχή και των ματιών μου τ’ άστρα.
Μια πέργκολα, που ‘χα λειψή, την πήρανε κι εκείνη.
Οι στοχασμοί κι οι σκέψεις μου, σκιές που ‘χουν ξεμείνει.
.
Ακόμη, πήραν τη χαρά, μου πήραν την ανάσα.
Τέσσερα βάλαν στον νεκρό χερούλια, αντί κάσα.
Θυμάστε, κείνο το μικρό τ’ αξήγητο κοράσι?
Το ‘χα κι εγώ στον κήπο μου, μα πήραν το στα δάση
.
γιατί, με δίχως ΑΦΜ, δεν είχε να δηλώσει.
Χωρίς κλειδάριθμο θαρρώ, θα το ‘χουνε σκοτώσει.
Παρακαλώ σας, Παλαμά, πείτε μου, τι μου μένει?
Το σπίτι που γεννήθηκα, να το πατούν οι ξένοι…?

.
http://gmanetas.blogspot.com/
©Γιώργος Μανέτας
Δωρεάν Ηλεκτρονικό Βιβλίο
http://joom.ag/gr5b#.U-IXne0Irlg

Τετάρτη, 11 Νοεμβρίου 2015

Κώστας Αξελός – Δεν υπάρχει τελευταία λέξη

ΕΒΔΟΜΟ ΓΡΑΜΜΑ
Κώστας Αξελός - Γράμματα σ ένα νέο στοχαστή 
   Φιλοσοφία  

Δεν υπάρχει τελευταία λέξη. Ούτε πρώτη. Όλες οι λέξεις έχουν την ιστορία τους. Υπάρχουν ωστόσο λέξεις κατά κάποιον τρόπο διιστορικές, οι οποίες ανήκουν ταυτόχρονα στο παρελθόν, το παρόν και το μέλλον.

Υπάρχει μια σκέψη που δεν προτείνει κανένα πρόγραμμα, καμιά οριστική λύση, καμιά παρηγοριά, καμιά σωτηρία. Η σκέψη αυτή είναι εξαιρετικά σπάνια στην ιστορία της σκέψης. Επιτρέπει ωστόσο, όπως διαγράφεται εδώ, έναν κάποιον προσανατολισμό μέσα στο λαβύρινθο του κόσμου. ΤΙ να σκεφτούμε; Και τι να πράξουμε;
Οι δυο αυτές ερωτήσεις αναδύονται από ένα κέντρο, τίθενται καθ' όλο το μήκος ενός δρόμου ο οποίος διαφοροποιείται. Να αντέξουμε στο μηδέν; Το τίποτα δεν είναι ποτέ ολομόναχο, γιατί στην περίπτωση αυτήν θα μας ήταν αδύνατο να μιλήσουμε γι' αυτό, να μιλήσουμε στοχαστικά και να ενεργήσουμε ουσιαστικά. Να αντέξουμε αυτό που δεν αντέχεται; Αν δεν θέλουμε ρητώς το θάνατο που εκδηλώνεται μέσα μας, εκτός μας, αλλά ποτέ χωρίς εμάς, θα μας δινόταν ίσως να τοποθετηθούμε στοχαστικά και δραστήρια στο αινιγματικό κέντρο της ολόκληρης σχέσης άνθρωπος-κόσμος. Θα είχαμε τότε να αντιμετωπίσουμε φιλικά και θαρραλέα τα απαρέγκλιτα αποσπάσματα όλων όσα «είναι» και το όλον αυτό διασπασμένο αυτό καθ' εαυτό, πέρα από το είναι και την αλήθεια, σ' ένα χρόνο που δεν θα ήταν αιώνιος ή επαναληπτικός, γραμμικός ή προοδευτικός. Αυτός ο χρόνος, όπου η χρονική επιστροφή θα εκδηλωνόταν ως διαφορετική, θα ήταν ο χρόνος της περιπλάνησης που καθορίζει την ιστορία των ανθρώπων, η οποία έχει γίνει πλανητική. Τα διακυβεύματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια της περιπλάνησής μας και το ίδιο το διακύβευμα αφορούν κεντρικά το παιχνίδι της σχέσης άνθρωπος-κόσμος.


Οι ερωτήσεις, περισσότερο απ' 6,τι τα προβλήματα, ακόμη και αν τις έχουμε επεξεργαστεί, παραμένουν ανοικτές, και η ερώτηση που ανοίγεται σ' εμάς ενώ ανοιγόμαστε σ' αυτήν είναι και παραμένει κεντρική σε σχέση με το κέντρο που διαφεύγει. Αυτό το κέντρο δεν είναι άλλο από το ενιαίο κέντρο όλων των αντιθέσεων και των διαφορών, όλων των συμπλοκών και των αγώνων που έχουν τελικά να παίξουν ένα ρόλο. Όλο και περισσότερο, το ανοικτό σύνολο αυτού που είναι καινεται, καθώς και ο κόσμος που δεν είναι ένας ορίζοντας των οριζόντων ή ο ύπατος ορίζοντας, θεωρούνται και βιώνονται με αδιαφορία. Η εγγενής αδιαφορία, παρ' όλες τις κουβέντες και τους διαλογισμούς, είναι προορισμένη να απλωθεί. Παραμένει ωστόσο δυνατή μια ανώτερη αδιαφορία, χωρίς να είναι συνώνυμη ουδετερότητας, χλιαρότητας. Ακόμη και η φιλική και, ει δυνατόν, ποιητική σχέση με τον εαυτό μας, τους άλλους, τα πράγματα, δεν μπορεί παρά να γειτνιάζει επικίνδυνα με την κοινή και ταυτόχρονα με την ανώτερη αδιαφορία, στην προσπάθειά της να υπερβεί παραγωγικά αυτό που αποκρυσταλλώνεται σαν αγάπη ή συντροφικότητα και αυτό που μας βασανίζει σαν μίσος. Αλλά η αδιαφορία που δέχεται και που δίνει εξακολουθεί να παραμένει σκοπός.
Αυτό που χαρακτηρίζει τους ανθρώπους της εποχής μας, αν υποθέσουμε ότι αποτελεί ακόμη εποχή, δηλαδή το μετέωρο κάποιου πράγματος σαν έννοια, είναι ότι σέρνονται μισοευχαριστημένοι, μισοδυσαρεστημένοι, ούτε ευχάριστημένοι, ούτε δυσαρεστημένοι, πάνω σε μια γη που βαδίζει προς την ερήμωση.
Ο γενικευμένος ναρκισσισμός τρέφει όλες τις εικόνες και το οικουμενικοποιημένο θέαμα αντιπροσωπεύει τη ζωή και τη φαντασία. Η βαθιά και γ6νιμη οδύνη καλύπτεται και η ίδια από αυτό που είναι δοσμένο: ένα μίγμα μέτριας απελπισίας και νευρικής έξαρσης. Δεν υπάρχει λοιπόν τίποτα να περιμένουμε; Πριν μπορέσει, εκεί που κάθε φορά δημιουργείται, να ακουστεί η ερώτηση, αν πρέπει κάποτε να ακουστεί, όντα και πράγματα δεν θα πάψουν να ακολουθούν την πορεία τους σύμφωνα με τη λογική που τα συντηρεί και τα κινεί, διαρκώς κάπως ασταθή, διαρκώς πολύ ταραγμένα. Ακόμη κι αν ακουγόταν -από ποιον; και πώς;- ο σκεπτόμενος λόγος που λέει την ερώτηση, δεν θα είχε άμεση αποτελεσματικότητα και θα οδηγούσε σε όλες τις δυνατές και αδύνατες παρεξηγήσεις.
Χωρίς να εξιδανικεύουμε και χωρίς να καταδικάζουμε το παρελθόν που περιέχει αποθέματα μέλλοντος, χωρίς να μαυρίζουμε υπερβολικά το παρόν που δεν είναι μαύρο αλλά θαμπό και γκρίζο, κι ενώ ανοιγόμαστε στο μέλλον που έρχεται προς συνάντησή μας, αλλά το οποίο δεν θα είναι τόσο χαρούμενο ούτε τόσο κατα να διερευνήσουμε το μυστικό του χρόνου προσπαθώντας να ανταποκριθούμε σ' αυτό. Ο χρόνος δεν χωρίζεται σε τρεις διαστάσεις. Εκδηλώνεται ανά πάσα στιγμή ως παγχρονικότητα όπου παρελθόν, παρόν, μέλλον παίζουν ακατάπαυστα μαζί, ενωμένα και διαφοροποιημένα. Στην απόσυρσή του ανοίγεται σ' εμάς, για να προσπαθήσουμε, αν μας δινόταν η δυνατότητα, να μη βουλιάξουμε στην υπάρχουσα και λειτουργούσα τάξη-αταξία, παρ' όλες και με όλες τις δυσλειτουργίες της.
Το παιχνίδι του χρόνου, παιχνίδι του κόσμου, παιχνίδι της περιπλάνησης δεν έχει τίποτα το παιγνιώδες, το χαριτωμένο. Τα ενδοκοσμικά παιχνίδια παραμένουν διαφορετικά από το παιχνίδι του κόσμου. Αυτό το παιχνίδι παραμένει αβυσσαλέο, μας ζωντανεύει και μας θανατώνει. Χωρίς καθορισμένη αρχή, χωρίς προβλεπόμενο τέλος, γεννιέται και χάνεται. Εμείς, οι θνητοί, αποτελούμε μέρος του, γιατί δεν υπάρχει κόσμος χωρίς τον άνθρωπο και δεν μπορεί να υπάρξει κόσμος μόνο ή κυρίως ανθρώπινος. Δεν μπορούμε να σταματήσουμε να καλούμε αυτό που δεν είμαστε αλλά στο οποίο ανήκουμε. Και αυτό αντέχει πολλά ονόματα που του δόθηκαν, περιπαίζοντάς τα όλα. Διατρέχοντας όλο το δρόμο που ανοίγεται σ' εμάς, παροτρύνοντάς μας να τον ακολουθήσουμε και να τον χαράξουμε, δεν ξεκινάμε από μια αρχική λέξη και δεν καταλήγουμε σε μια ύπατη λέξη. Στη διάρκεια της πορείας μας διασταυρωνόμαστε με άλλους δρόμους και άλλα μονοπάτια. Ωστόσο, ακόμη κι αν υπάρχει ένας δρόμος που επιβάλλεται, προσανατολισμένος από και προς το ενιαίο παιχνίδι, αυτή η πορεία δεν έχει κάποιο σκοπό. Ταυτόχρονα και προσανατολισμένη, η πορεία μάς πηγαίνει όσο πιο μακριά γίνεται. Διαρκώς κάτω από τον αστερισμό του άσκεφτου, οδηγεί ενίοτε σε μια κορυφή απ' όπου γίνονται ορατοί άλλοι δρόμοι. Η κορυφή, όπου φτάνει κανείς στο τέλος, οδηγεί τον οδοιπόρο ήδη από το ξεκίνημα, συχνά εν αγνοία του. Αυτή η κορυφή φέρει ένα όνομα που είναι και δεν είναι η ύπατη λέξη. Το παιχνίδι του κόσμου μπορεί να λεχθεί σε μια γλώσσα προσφυή, προσεκτική συνάμα στη φιλία και στην πολλαπλότητα των λέξεων και των πραγμάτων. Αυτή η γλώσσα που έχει προέλθει από τη σιωπή, που μιλάει και που σιωπά, που μιλάει σιωπώντας και σιωπά μιλώντας, περιέχει άλλες γλώσσες. Κάθε γλώσσα περιέχει το μη ειπωμένο, και μιλάμε συχνά χωρίς να ξέρουμε ότι έτσι αποσιωπούμε επίσης αυτό για το οποίο γίνεται λόγος. Το πρωτόγνωρο μιας γλώσσας μπορεί να γονιμοποιήσει μια άλλη γλώσσα που εγγράφεται, κι αυτή επίσης, στο γλωσσικό κέντρο της σχέσης άνθρωπος-κόσμος. Η γλώσσα που εγγράφεται στο κέντρο της ολόκληρης σχέσης άνθρωπος-κόσμος δεν λούζεται στο φως, δεν δίνει αποκλειστικά και μόνο φως. Όλη η μεταφυσική είναι μια μεταφυσική του φωτός. Η αντιμεταφυσική επικαλείται ένα άλλο φως, το οποίο δεν απελευθερώνεται από το αυτό. Δεν είναι τόσο παράξενο όσο φαίνεται σε μια προσέγγιση ότι μεταφυσική και αντιμεταφυσική ή συνενωμένες λένε την κυριαρχία του φωτός και τη λένε ανθρωπομορφικά. Οι εξαιρέσεις είναι σπάνιες. Στους προσωκρατικούς συναντάμε τα πρώτα ίχνη της κυριαρχίας του φωτός, με περισσότερο ή λιγότερο ανθρωπομορφισμό.


Ο Ηράκλειτος άραγε εξαιρείται; Με και μετά τον Χέγκελ η τάση για την κυριαρχία αυτή δεν σταματά ξαφνικά. Η μεταφυσική ως μεταφυσική είναι προορισμένη να ζήσει μια μακριά παρακμή. Με τη σκέψη η οποία προσπαθεί να τοποθετηθεί σ' ένα άλλο σχήμα το φως δεν μπορεί πλέον να κρατήσει την κυρίαρχη δύναμή του. Η σκέψη του κόσμου, η γλώσσα της περιπλάνησης, η ερώτηση του παιχνιδιού κάνουν ώστε ο κόσμος και τα πράγματα να μη λούζονται πια στο φως. Όχι για να δούμε το σκότος να καταλαμβάνει τα πάντα, αλλά για να δούμε και να πούμε το διαρκές παιχνίδι του κιαροσκούρο, το παιχνίδι της σκιάς και του 'φωτός, του ξεδιπλώματος και της σύλληψης του φωτεινού με φόντο το αόρατο. Αυτό που είμαστε και αυτό που δεν είμαστε παραμένουν συνδεδεμένα με τον ίδιο δεσμό και προσφέρονται στην κατανόηση, διαρκώς υπό απόσυρση. Το ερώτημα του κόσμου, επειδή δεν περιέχει ούτε πρώτη ούτε τελευταία λέξη, δεν ερωτά έναν υποτιθέμενο αστείρευτο ποταμό ή ένα διαρκές γίγνεσθαι. Ωστόσο δεν παγιώνει και δεν καθορίζει τα όντα και τα πράγματα, την ιερή και απαραβίαστη πραγματικότητα. Ο κόσμος δεν εννοείται πλέον ως το σύνολο των αποκαλύψεών του και των ανθρώπινων παραγωγών. Ωστόσο η ιστορία ως περιπλάνηση έχει έναν κάποιο προσανατολισμό και η γλώσσα που τον λέει χαρακτηρίζεται από την πολυσημία της. Κάθε φλυαρία για μια νέα αρχή από το μηδέν είναι απλο'ίκή και ηλίθια. Δεν ζούμε ούτε το τέλος του χρόνου ούτε την αυγή μιας νέας εποχής.

Μάλλον νικημένοι παρά νικητές, κι ενώ οι νίκες μας οι ίδιες αποδεικνύονται μοιραίες, οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η ανθρωπότητα απέχει ακόμη πολύ από το να έχει εξαντλήσει όλες της τις δυνατότητες και ότι αυτή η μοντέρνα και μεταμοντέρνα μανία της διαρκούς «υπέρβασης » δεν είναι πορεία ζωής αλλά μάλλον έργο θανάτου. Όλες μας οι «ατομικές» και οι «συλλογικές» αφέλειες, όλη μας η μετριότητα, παρά και με όλο το θόρυβο που κάνουν, καταβαραθρώνονται μέσα στο κενό, αφήνοντας το μεγάλο αθεώρητο κενό. Σε εποχές μηδενισμού, το·επίπεδο του ίδιου του μηδενισμού χαμηλώνει και παραμένουμε αδιάφοροι στο Τίποτα που δεν είναι μηδενιστικό και πηγαίνει με το ανοικτό Όλον. Κάποιο πράγμα που δεν είναι πράγμα, res, ετοιμάζεται να αλλάξει στη μορφή του κόσμου. Ένας δρόμος μάς εκπέμπει σήματα, αλλά δεν είναι εύκολο να τον πάρουμε βρίσκεται στα όρια του αδιάβατου. Η αναμονή αυτού που δεν θα έρθει ποτέ και το 'οποίο παραμένει χωρίς όνομα μπορεί να φαίνεται δελεαστική. Μια φωνή που έρχεται από τα βάθη μπορεί ωστόσο να μας δείξει ότι η παραγωγική αναμονή προέρχεται από το ίδιο το παιχνίδι του κόσμου και ότι δεν είναι δυνατή παρά μόνο με τη συμμετοχή της ενέργειάς μας. Θέλοντας να κατέχουμε, παραμένουμε ταυτόχρονα αποστερημένοι και κατεχόμενοι, ενώ μια κάποια αποδέσμευση δεν σπάει όλους τους δεσμούς αλλά τους μεταμορφώνει.

Αυτό που κρατάει την εποχή υπό τον έλεγχό του, και αναφερόμαστε στην τεχνική, διαπερνά όντα και πράγματα και τη σχέση μας με αυτά. Η τεχνολογία, η οποία δεν είναι λόγος επί της τεχνικής αλλά αυτό που καθορίζει τον τρόπο τού είναι και πράττειν, σκέπτεσθαι και οικοδομείν, αποτελεί, τρόπον τινά, υποκατάστατο της φιλοσοφίας. Είναι, όπως και η μεταφυσική του καιρού μας, μυθική και πραγματική. Υπεισέρχεται αποφασιστικά στο κέντρο της σχέσης που το ανθρώπινο διατηρεί με τον κόσμο, η οποία δεν είναι σχέση μεταξύ δύο οντοτήτων αλλά ένα και μοναδικό παιχνίδι. Το ένα και το άλλο υπάρχουν χάρη στη σχέση αυτή. Καθώς εκτυλίσσεται το τέλος της φιλοσοφίας, το οποίο θα διαρκέσει για πολύ, η σκέψη φιλοσοφικού τύπου θα συνεχίζει το δρόμο της, ενώ ένα άλλο είδος σκέψης έχει ήδη αναγγελθεί και δοκιμαστεί. Η σκέψη η οποία ανέρχεται εντεύθεν της φιλοσοφίας, τη διατρέχει και πηγαίνει πέρα από αυτή δεν είναι πλέον φιλοσοφική ούτε μεταφυσική. Δεν διαλύεται μέσα στην τεχνολογία. Αντιθέτως, έρχεται αντιμέτωπη με την τεχνική και προσπαθεί να ξετυλιχτεί ως σκέψη. Το αν η παγκόσμια ιστορία γνωρίσει μια μείζονα καταστροφή, αν εδραιωθεί μέσα στη διαρκή κρίση με σταθερές ανανεώσεις ή αν μπορέσει να γίνει κάποια στροφή που θα μας οδηγούσε σε μια άλλη σχέση του ανθρώπου με τον κόσμο -σχέση που δεν θα ήταν πιο «επιτυχημένη»- αυτό δεν έχει αποφασιστεί. Η σκέψη, αλλά όχι μόνη της, μια ανθρώπινη διαθεσιμότητα, αλλά όχι κατά κύριο λόγο ανθρώπινη, η τεχνική,

πολύ περισσότερο απ' ό,τι η τεχνολογία, νοούμενη φιλικότερα, θα μπορούσαν άραγε να μας βοηθήσουν στην πορεία μας και να μας προσφέρουν το χωροχρόνο μιας άλλης διαμονής; Κάθε διαμονή του ανθρώπου υπήρετεί ωστόσο ουσιαστικά μη ικανοποιητική σε οποιαδήποτε εποχή, γιατί καμιά διαμονή δεν μπορεί να ταυτιστεί με τον κόσμο. Δεν βαδίζουμε προς ένα στόχο τον οποίο έχουμε θέσει και θελήσει ως τέτοιον. Ούτε χρυσός αιώνας, ούτε χαμένος και ξανακερδισμένος παράδεισος, ούτε μέρος εσχατολογικής ευτυχίας, ούτε πραγματοποιημένη ουτοπία, αυτό το πεδίο μιας άλλης σχέσης με τον κόσμο θα υπερέβαινε την εμπειρία ενός τέλους (στόχος και τέλος) και την απελπισία να μην μπορούμε να αγγίξουμε ποτέ την αρμονία. Αραγε είναι δυνατόν; Ή μήπως είναι ένα ατελείωτο καθήκον το οποίο εμπίπτει στη σφαίρα του ιδεαλισμού; Αυτό που ανοίγεται ως δυνατόν είνα: προορισμένο να σκοντάψει στη μείζονα αδυναμία: ο άνθρωπος δεν μπορεί να είναι ο κόσμος. Ο χωρισμός μεταξύ ανθρώπου και κόσμου, η διαφορά από την οποία προέρχονται όλα μας τα δεινά, η αποτυχία, συχνά παραγωγική, κάθε εξατομίκευσης και κάθε κοινωνικοποίησης, δεν παύουν να παίζουν. Το πολύ, ίσως θα μπορούσαμε να φανούμε ικανοί να διερευνήσουμε το αίνιγμα του ενιαίου παιχνιδιού στο οποίο δεν έρχονται αντιμέτωποι μόνο δύο εταίροι. Δεν μπορεί να καταργηθεί η αμηχανία και δεν μπορεί να ξεπεραστεί διαλεκτικά. Εφόσον είμαστε ανθρώπινα όντα, εφόσον είμαστε ανθρώπινα όντα στη σχέση μας με τον κόσμο -διότι μέσα και μέσω αυτής της σχέσης υπάρχουμε εμείς «και» ο κόσμος- παγιδευμένοι σ' ένα παιχνίδι μοναδικό, με πολλαπλή ακτινοβολία, οφείλουμε να βιώσουμε την εμπειρία του ενός και του πολλαπλού που ανήκουν στο παιχνίδι. Μέσα στην πολυσημία των λέξεων και την πολλαπλότητα των πραγμάτων, μόνο μια διαθεσιμότητα έναντι του αποσπασματικού Ενός-Όλου θα ήταν ικανή να μας καταστήσει θετικά διακείμενους προς αυτό που έρχεται προς συνάντησή μας, προετοιμάζοντάς μας να το μεταμορφιδσουμε παραγωγικά. Η σκέψη είναι απαραίτητη στην πορεία που δεν υπακούει σε μια πρώτη ή τελευταία λέξη. Δεν υπάρχει ωστόσο μια πρόοδος δίχως τέλος, μια ατελείωτη πρόοδος της σκέψης. Πλούσια από όλες της τις δυνατότητες, η σκέψη δεν μπορεί να ξεφύγει από το ίδιο της το πεπερασμένο. Κάτω από έναν αστερισμό μάλλον παρά μέσα σ' ένα σύστημα, η σκεπτόμενη σκέψη μπορεί να προσπαθήσει . να διαρθρωθεί με μια εξαιρετική προσοχή και πλήρης ελαφρότητας, πάντοτε μέσα στη μη ολοκλήρωση και στο χείλος της αβύσσου. Είτε επιτύχει, είτε αποτύχει, είτε γνωρίσει και τα δύο ταυτόχρονα, δεν είναι μια υπόσχεση που πρέπει ή' που δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί. Πιο αρχέγονη και πιο μελλοντική από οποιαδήποτε υπόσχεση, παραμένει όλη συγκεντρωμένη και όλη ακτινοβολούσα στο πεδίο που χωρίς αυτή θα ήταν άφατο και ακατοίκητο. Οι νομάδες και οι επιδημητικοί υπακούουν στον ίδιο ρυθμό Ό οποίος, στη διάρκεια της περιπλάνησης, οικοδομεί κατοικίες όπου οι άνθρωποι, που δεν μένουν ποτέ σ' έναν τόπο, διαρκώς διαφεύγοντες, ακολουθούν το γήινο και το αστρικό πεπρωμένο τους, Δεν υπάρχει τελευταία λέξη. Κι αν το παιχνίδι του κόσμου θα έπρεπε να είναι η τελευταία λέξη, δεν θα μπορούσε να ειπωθεί και να παιχτεί παρά μόνο πολλαπλά. Το παιχνίδι του κόσμου τρέφει και καταστρέφει όλες τις τελευταίες λέξεις.

ΕΒΔΟΜΟ ΓΡΑΜΜΑ

Κώστας Αξελός - Γράμματα σ ένα νέο στοχαστή 

by Αντικλείδι , http://antikleidi.com

Πέμπτη, 5 Νοεμβρίου 2015

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του συγγραφέα και δημοσιογράφου Γιώργου Λεκάκη με τον τίτλο «Μουσικής Μύηση»

 ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ  ΝΕΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ 

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

«Μουσικής Μύηση»
του Γιώργου Λεκάκη

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του συγγραφέα και δημοσιογράφου Γιώργου Λεκάκη (www.lekakis.com) με τον τίτλο «Μουσικής Μύηση». Ο τίτλος και μόνο μας δίνει τον λόγο για τον οποίο γράφηκε αυτό το βιβλίο, αφού κάνει το εύγλωττο λογοπαίγνιο μεταξύ των ομορρίζων λέξεων «μουσική» και «μύηση» - αμφότερες ξεκινούν από την ρίζα μυ-, την κατ’ εξοχήν ρίζα που δίνει λέξεις σχετικές με την κίνηση…
Στο 230 σελίδων βιβλίο του Γιώργου Λεκάκη «Μουσικής Μύηση», που κυκλοφόρησε από την «MadMelody», διαβάζουμε θέματα σχετικά με την μουσική και την μουσική παιδεία, κυρίως σχετιζόμενα με τις απαρχές της μουσικής, στην αρχαία Ελλάδα, τις δυνατότητές της, την ευεργετική και ιαματική της δύναμη, την επιρροή της στον ανθρώπινο εγκέφαλο, το νερό, την γεύση των φαγητών και των προϊόντων, κ.ά. με τα οποία δεν καταγίνονται τα περισσότερα βιβλία μουσικής.
Την μουσική ονόμασε… Μουσική ένας αρχαίος Έλληνας σοφός! Έκτοτε όλες οι χώρες του κόσμου με αυτήν την λέξη γνωρίζουν αυτήν την τέχνη! Η κιθάρα εφευρέθηκε και πρωτοπαίχθηκε στον Κιθαιρώνα, απ’ τον οποίο ονοματίσθηκε κιόλας! Ποιος ήταν ο πρώτος λυράρης του κόσμου; Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν μουσική που ηρεμούσε, που προκαλούσε ανώδυνους τοκετούς, που επηρέαζε τα αμπέλια και έδιναν καλύτερο κρασί, κλπ. Σ’ αυτά και σε πολλά άλλα απαντά το βιβλίο.

Έτσι ανάμεσα στα κεφάλαιά του διαβάζουμε τίτλους και θέματα όπως «Μύρια τα μύχια: Εισαγωγή στην μύηση – Η μουσική κινεί», «Τι έλεγαν οι αρχαίοι Έλληνες σοφοί για την μουσική», «Ας μιλήσουμε για τον ήχο», «Στα βάθη της μουσικής», «Ο Λάσος απ’ την Ερμιόνη - ένας των 7 σοφών της αρχαιότητος - είναι ο ευρετής του όρου «μουσική!», «Η κιθάρα ονομάσθηκε έτσι γιατί πρωτοήχησε στον Κιθαιρώνα της Βοιωτίας! Ο Αμφίων, ο πρώτος λυράρης! Έπαιζε λύρα και οι πέτρες συναρμολογούσαν από μόνες τους τα τείχη των Θηβών! Η μουσική κινεί! Και αυξάνει την παραγωγικότητα!», «Τα Δήλια, η… “Eurovision” της αρχαιότητος, αφού κάθε χρόνο, κατά τα Δήλια, που γίνονταν Μάιο, συνέρρεαν στην Δήλο νέοι και νέες απ’ όλον τον κόσμο, για να τραγουδήσουν ύμνους στον Απόλλωνα. Πόλεις έπεμπαν μουσικά συγκροτήματα και χορωδίες. Την γιορτή παρακολουθούσαν άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Τραγουδούσαν και χόρευαν οι Δηλιάδες Νύμφες», «Μαρσύας: Μουσικός, που το έπαιξε “φίρμα” στον Απόλλωνα… Εφηύρε τον δίαυλο! Απ’ το αίμα του γεννήθηκαν οι Σάτυροι», «Άπτερα: Πώς η ήττα σε έναν διαγωνισμό μουσικής, σου “κόβει τα φτερά”», «Κλονάς: Ο ευρετής επτά αυλωδικών νόμων!!!», «Τέττιγες: Η… λαογραφία των εντόμων, που κάποτε ήταν ο πλέον φιλόμουσος λαός της γης», «Τι λόγο ύπαρξης είχε η αρχαία Επτάηχος Στοά στην Ολυμπία; Ο επαναλαμβανόμενος ήχος ηρεμεί και επαναπρογραμματίζει τον εγκέφαλο. Απόκρυφη γνώση των ιερατείων», «Η μαία Ιστορίδα πετύχαινε ανώδυνους τοκετούς με μουσική και τραγούδια. Μέθοδος γνωστή από τα αρχαία χρόνια», «Νανούρισμα, το κατ’ εξοχήν ηρεμιστικό (τραγούδι)», «Aιώρα: Το αρχαίο τραγούδι των κοριτσιών. Από την αλήτιδα στα τραγούδια της κούνιας. Γιατί οι αρχαίοι έβαζαν κοπέλες και τραγουδούσαν στα αμπέλια για καλό κρασί», «Η μουσική επηρεάζει το νερό. Το νερό γίνεται καλύτερο όταν ακούει καλύτερη μουσική», «Ο ήχος επηρεάζει την γεύση!», «Η μουσική του δάσους - Πτηνών ώρες και συμβολισμοί. Οι ώρες που τραγουδούν τα πουλιά, μας δείχνουν τον δρόμο της τέλειας χαλάρωσης δια της μουσικής», «Τι μουσική άκουγε ο Άη Βασίλης; Εισαγωγή-μύηση στην μουσική της Καππαδοκίας», κ.ά.
Το βιβλίο κλείνει με 12 σελίδες σχετική ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ!
Το βιβλίο προλογίζει ο κ. Βασίλης Πυλαρινός, ιδιοκτήτης της Mad Melody.

Το βιβλίο μπορείτε να το βρείτε στην «Mad Melody», www.madmelody.gr
στην Αθήνα (Τριανταφυλλοπούλου 21, ΤΚ 10443 Σεπόλια, τηλ.210-81.04.036-7, 
τηλ/πο 210 81.04.884)

και στην Θεσσαλονίκη (βιβλιοπωλείον «Αριστοτέλειον», Ερμού 61, τηλ. 2310-282.782).

Πέμπτη, 29 Οκτωβρίου 2015

Τα ΟΧΙ του ποιητή Αργύρη Χιόνη

Στην αρχή λίγοι έδωσαν σημασία στον ομιλητή, ο οποίος σύντομα κέρδισε το ακροατήριό του επανακαθορίζοντας καταλυτικά τα νοήματα της 28ης Οκτωβρίου.

Γράφει ο Ανδρέας Ζάρρος


Στις 28 Οκτωβρίου 2011 βραβεύτηκαν οι επιτυχόντες μαθητές του δήμου Ξυλοκάστρου Ευρωστίνης στην τριτοβάθμια εκπαίδευση. Ο Αργύρης Χιόνης ήταν ο κεντρικός ομιλητής της εκδήλωσης και σε όλα τα παιδιά έδωσαν ένα βιβλίο του. Ανέβηκα λοιπόν στο Θροφαρί για να τον πάρω, και μετά την απαραίτητη στάση στο Intro Art Cafe, φτάσαμε στο θέατρο Άγγελος Σικελιανός. Καθίσαμε και περιμέναμε να τον καλέσουν στο βήμα. 

Κάποια στιγμή βγάζει τα χαρτιά που είχε γράψει κι ενώ τους ρίχνει μια τελευταία ματιά με ρωτάει: «Το κωλογλείψιμο είναι κακιά λέξη;». «Όχι», απαντάω αμέσως και χαμογελάω πονηρά. «Α, εντάξει» είπε και μετά από λίγο ανέβηκε στο βήμα.
Στην αρχή -τα παιδιά κυρίως- δεν μπορώ να πω ότι πρόσεχαν τον ομιλητή. Λίγο μετά, όλο το θέατρο είχε βουβαθεί και άκουγε ευλαβικά. Δεν ήταν ένας συνηθισμένος λόγος. Πώς θα μπορούσε άλλωστε να είναι; Ίσως αυτοί που δεν τον ήξεραν να περίμεναν ν’ ακούσουν τετριμμένες νουθεσίες ενός «σοφού» μεγάλου προς τους νέους. Όμως, ήταν διαφορετικά. Ευτυχώς μου έκοψε και πάτησα την ηχογράφηση στο κινητό, τη μαγνητοφώνησα κι έτσι την έχουμε σχεδόν όλη. Πέρα από την εισαγωγή (όπου ευχαριστούσε για την πρόσκληση) και μια δυο λέξεις που δεν ακούγονται, όλη η άλλη είναι αυτούσια:
 «…μου ζήτησαν να κάνω μια ομιλία. Όταν το άκουσα αυτό ομολογώ ότι ζορίστηκα κάπως. 1ον: γιατί δε φημίζομαι για τις ρητορικές μου ικανότητες και 2ον: γιατί τι θα μπορούσε κανείς να πει, σε τέτοιους δύσκολους καιρούς, στα νέα παιδιά που ξεκινούν ανώτερες κι ανώτατες σπουδές, χωρίς να έχουν τη βεβαιότητα ότι οι γνώσεις που θα αποκτήσουν θα αξιοποιηθούν από την κοινωνία. Τι να πεις σ’ αυτούς τους νέους ανθρώπους που ξεκινούν την ακαδημαϊκή σταδιοδρομία τους όταν συνέχεια ακούν από τους εντός εισαγωγικών «σοφούς» μεγαλύτερούς τους ότι το βαρέλι της κρίσης δεν έχει πάτο κι ότι δεν υπάρχει φως στο τέρμα του τούνελ;
Εγώ ωστόσο που ούτε σοφός είμαι ούτε φύσει αισιόδοξος, άλλωστε είναι γνωστό ότι οι περισσότεροι ποιητές και συγγραφείς είναι από λίγο έως πολύ καταθλιπτικοί, κατέληξα κατόπιν ωρίμου σκέψεως στο συμπέρασμα ότι υπάρχει φως. Όχι όμως στο βάθος οποιουδήποτε τούνελ, αλλά μέσα μας, στο βάθος του εαυτού μας. Και είναι αυτό το φως που πρέπει να αναζητούμε, ενθυμούμενοι πάντα ότι κάθε φορά που οι Έλληνες μεγαλούργησαν και ξεπέρασαν τις όποιες αντιξοότητες ήταν επειδή έσκυψαν μέσα τους και αναζήτησαν αυτό το εσωτερικό φως.
Έχοντας λοιπόν τα μάτια σας στραμμένα πάντα προς αυτό το φως, αφοσιωθείτε στις σπουδές σας χωρίς να σκέφτεστε το υλικό από αυτές όφελος, γιατί η παιδεία δεν έχει ως στόχο τη δημιουργία πλούτου, αλλά τη διαμόρφωση χαρακτήρα, ήθους και πνεύματος. Όταν αυτό επιτευχθεί τα άλλα, δηλαδή η σταδιοδρομία και οι συνακόλουθες υλικές απολαβές, θα έρθουν από μόνες τους ως φυσική συνέπεια. Η δική μου γενιά, που σαφώς είναι πολύ παλιότερη απ’ τη δική σας και παλιότερη ακόμα κι απ’ αυτή των γονιών σας, έζησε τα παιδικά της χρόνια την εποχή που ακολούθησε τον πόλεμο και τον εμφύλιο, μέσα στην ανέχεια και την εξαθλίωση και τα εφηβικά και ανδρικά μέσα στους κοινωνικούς αγώνες και τις διώξεις της πολιτείας. Και όμως, αυτή η γενιά διέπρεψε στα γράμματα και τις τέχνες. Πρωτοστάτησε στην ανατροπή της χούντας και ανέδειξε σημαντικές προσωπικότητες που ακόμα σημαδεύουν την κοινωνία μας. Ανέδειξε βέβαια και πλήθος καιροσκόπων, ωφελιμιστών, χαρτογιακάδων, πολιτικάντηδων και golden boys. Αυτούς δηλαδή που έχασαν την επαφή με το εσωτερικό τους φως, υποταγμένοι στις προσωπικές φιλοδοξίες τους, στο προσωπικό τους συμφέρον και τα συμφέροντα ξένων σκοτεινών δυνάμεων και μας οδήγησαν σ’ αυτό το χάλι και σ’ αυτή την ντροπή που ζούμε σήμερα. Γι’ αυτό το χάλι όμως ευθυνόμαστε κι εμείς οι ίδιοι που εμπιστευτήκαμε τη μοίρα μας στ’ ανάξια χέρια τους, με αποτέλεσμα να κινδυνεύουμε τώρα κι εμείς να χάσουμε το εσωτερικό μας φως.

Αγαπητοί μου φίλοι, σήμερα γιορτάζουμε το μεγάλο ΟΧΙ που είπε ο ελληνικός λαός στον ντόπιο και ξένο φασισμό. Έχουν από τότε περάσει 71 χρόνια, κι ενώ είχαμε πιστέψει ότι το τέρας είχε σκοτωθεί μια για πάντα, το βλέπουμε τώρα να αναγεννιέται με νέα μορφή και νέο όνομα. Το εντός εισαγωγικών «ιδανικό» όνομα της παγκοσμιοποίησης, πίσω από το οποίο κρύβεται μια δράκα μεγαλοτραπεζιτών και κερδοσκόπων που στόχο έχουν την καθυπόταξη όλων των λαών του πλανήτη στην άμετρη λαιμαργία τους για πλούτο και εξουσία.
Φίλοι μου, έχω την αίσθηση ότι ζούμε ήδη έναν τρίτο ακήρυχτο παγκόσμιο πόλεμο, μια νέα κατοχή. Ήδη στον ανεπτυγμένο κόσμο μας στρατιές ανέργων …σκαλίζουν τα σκουπίδια αναζητώντας αποφάγια και αποφόρια για να κατευνάσουν την πείνα τους και να καλύψουν τη γύμνια τους. Όσο για τον υποανάπτυκτο κόσμο, τον τρίτο κόσμο, δεν έχουμε παρά να κοιτάξουμε την Αφρική που έχει καταντήσει ένα τεράστιο νεκροταφείο. Μήπως λοιπόν ήρθε η ώρα να ξαναστραφούμε προς το ξεχασμένο μέσα μας φως και να αντιτάξουμε σε αυτή τη νέα βαρβαρότητα μια σειρά από νέα ΟΧΙ, κάποια από τα οποία θα απευθύνονται και σε μας τους ίδιους, δηλαδή στο χαλασμένο, στο διαβρωμένο από το σύστημα κομμάτι του εαυτού μας;
Ενδεικτικά μόνο παραθέτω εδώ έναν κατάλογο με ΟΧΙ άμεσης εφαρμογής, τον οποίο είμαι σίγουρος ότι μπορείτε να συμπληρώσετε μόνοι σας με πολύ περισσότερα, γιατί δεν είναι δυνατόν να μην έχετε συνειδητοποιήσει ότι «πήραμε τη ζωή μας λάθος και πρέπει ν’ αλλάξουμε ζωή», όπως θα έλεγε κι ο Σεφέρης:
ΟΧΙ λοιπόν στην υπερκατανάλωση αγαθών και τις επίκτητες ανάγκες που μας δημιούργησαν οι έμποροι των εθνών.
ΟΧΙ στις πιστωτικές κάρτες και τις τοκογλυφίες των τραπεζών.
ΟΧΙ στα δάνεια που δεν μπορούμε να ξεπληρώσουμε.
ΟΧΙ στον παλαιοκομματισμό και τους κομματάρχες.
ΟΧΙ στη δαγκωτή ψήφο.
ΟΧΙ στο μέσο και στο κωλογλείψιμο. ΝΑΙ στην αξιοκρατία.
ΟΧΙ στον κομματικό οπαδισμό, γιατί διόλου δεν διαφέρει από τον χουλιγκανισμό των γηπέδων.
ΟΧΙ στην προσωπολατρία και οικογενειολατρία.
ΟΧΙ στην ψευδαίσθηση ότι ψηφίζοντας κάθε τέσσερα χρόνια τους εκλεκτούς ηγέτες μας εκτελούμε το δημοκρατικό καθήκον μας, και από ’κεί και πέρα δεν έχουμε άλλο ρόλο από το να τους χειροκροτούμε ή να τους βρίζουμε ανάλογα με το αν υπηρετούν ή όχι τα προσωπικά μας συμφέροντα.
ΟΧΙ στα κομματικοποιημένα και ενίοτε κρατικοδίαιτα συνδικάτα που λειτουργούν συντεχνιακά, φροντίζοντας μόνο για τα μέλη τους και γράφοντας στα παλιά τους τα παπούτσια την υπόλοιπη κοινωνία.
ΟΧΙ στην παιδεία που δημιουργεί εξειδικευμένα ανδρείκελα, αναίσθητους τεχνοκράτες, αυταρχικούς χαρτογιακάδες, γελοίους γιάπηδες και αρπακτικά golden boys. ΝΑΙ στην παιδεία που παράγει την απαραίτητη εξειδίκευση, διευρύνει γενικότερα το πνεύμα και δίνει νόημα ουσιαστικό στη ζωή.
ΟΧΙ στην πατριδοκαπηλία και τον στείρο εθνικισμό.
ΟΧΙ στο ρατσισμό και την ξενοφοβία.
ΟΧΙ στην καταστροφή του περιβάλλοντος. Πρέπει επιτέλους να καταλάβουμε ότι ο κόσμος αυτός δεν πλάστηκε για μας, και μας ανήκει όσο ανήκει και στο πιο ελάχιστο μυρμήγκι. Δεν είναι παιχνίδι που μας χάρισε ο μπαμπάς μας και μπορούμε να το σπάσουμε για να δούμε τι έχει μέσα.
ΟΧΙ στην εκδρομική ή τουριστική φυσιολατρία. ΝΑΙ στην απόλυτη ταύτισή μας με τη φύση.
ΟΧΙ στην τεμπελιά. ΝΑΙ στην εργασία, ακόμα και σ’ αυτήν που δεν έχει σχέση με τις σπουδές που κάνουμε. Σε εποχές σαν αυτή που διανύουμε και που τίθεται ζήτημα επιβίωσης καμιά δουλειά δεν είναι ντροπή. Καμιά δουλειά δεν είναι μόνο για τους περιφρονητέους μετανάστες.
ΟΧΙ στην τηλεόραση, όπου στο κεντρικό δελτίο ειδήσεων μαθαίνουμε ποια glamorous ανύπαρκτη παντρεύτηκε με τον αντίστοιχό της  glamorous ανύπαρκτο. ΝΑΙ στον πολιτισμό. ΝΑΙ στη μουσική. ΝΑΙ στο θέατρο. ΝΑΙ στον κινηματογράφο. ΝΑΙ και πάλι ΝΑΙ στο βιβλίο.
ΟΧΙ στον αθέμιτο ανταγωνισμό, στο διαγκωνισμό και στον ψευτοπαλλικαρισμό, στην τζάμπα μαγκιά, στο «ξέρεις ποιος είμαι εγώ μωρέ;». ΝΑΙ στο συναγωνισμό, στην ευγενή άμιλλα, τη συντροφικότητα, την αλληλεγγύη…».

Δύο μήνες μετά ο Αργύρης μάς την «έκανε» ξαφνικά. Τα Χριστούγεννα του 2011, πέθανε από οξύ έμφραγμα. Αλλά τι λέω; Πεθαίνουν ποτέ οι σπορείς; 

_________________

Δευτέρα, 19 Οκτωβρίου 2015

Εκδήλωση με θέμα: «Νέαρχος-Μέγας Αλέξανδρος» στην Ηλιούπολη

Η Πανελλήνια Ομοσπονδία Πολιτιστικών Κρητικών Σωματίων, ο Σύνδεσμος Αλέξανδρος Φιλίππου Έλλην Μακεδών και ο Σύλλογος Κρητών Ηλιούπολης «Η Κρήτη»
συνδιοργανώνουν εκδήλωση με θέμα:
«Νέαρχος-Μέγας Αλέξανδρος»
Με ομιλητές:
τον πολιτισμολόγο – συγγραφέα, κο Ιωάννη Τσουχλαράκη (με θέμα «Η αναγκαιότητα διαμόρφωσης διαπολιτισμικών ζεύξεων στις δράσεις των πολιτιστικών φορέων»)
και τον συγγραφέα κο Γιώργο Λεκάκη www.lekakis.com (με θέμα «Νέαρχος - Μέγας Αλέξανδρος»).
Θα ακουστούν ριζίτικα από την Πολιτιστική Ομάδα  «Οι Ριζίτες»
Κρητικοί χοροί από το Σύλλογο Κρητών Ηλιούπολης «Η ΚΡΗΤΗ» και μακεδονικοί χοροί από την  Διασχολική Ομάδα Παραδοσιακών Χορών Δήμου  Παλλήνης
Ακολουθεί κέρασμα με κρητικά και μακεδονικά εδέσματα.
Την Τετάρτη 21 Οκτωβρίου 2015, ώρα 19:00
Θέατρο Δημαρχείου Ηλιούπολης (Σοφοκλή Βενιζέλου και Κουντουριώτη)
Είσοδος ελεύθερη.
Θα Χαιρετίσει ο Δήμαρχος Ηλιουπόλεως Βασίλης Βαλασόπουλος και οι οργανωτές.

Σάββατο, 17 Οκτωβρίου 2015

Περιοδικό "Πάλι" του υπερρεαλισμού και άλλων πρωτοποριακών κινημάτων

  Μικρό ιστορικό του ΠΑΛΙ  
ΤΟΥ  ΝΑΝΟΥ  ΒΑΛΑΩΡΙΤΗ

Το "ΠΑΛΙ" εκδόθηκε στα χρόνια της κρίσιμης και νευραλγικής τετραετίας που προηγήθηκε στην τραγική επταετία. Στο διάστημα αυτό ήταν φανερό ότι πηγαίναμε για κάτι δυσάρεστο. Το πολιτικό κλίμα και το πνευματικό δε διαφέρανε τόσο ριζικά. Οι προκλήσεις, οι παρεξηγήσεις, οι φανατισμοί, το εκδικητικό πνεύμα, η έλλειψη συνεργασίας, ο εγωισμός, και ο διάλογος των κουφών, κυριαρχούσαν στο πνευματικό επίπεδο και στο πολιτικό. Του πολιτικού τα δράματα είναι πασίγνωστα. Πολύ λιγότερο γνωστά είναι τα επεισόδια ανάμεσα στους συγγραφείς και στις διάφορες τάσεις. Με κάποια μελαγχολία ξανασυλλογίζουμαι τα διαδραματισθέντα...

Από καιρό, αφότου είχα επιστρέψει στην Ελλάδα το 1960 απ' τη Γαλλία, ήθελα να βγάλω ένα περιοδικό που να δικαίωνε το ρόλο του υπερρεαλισμού και άλλων πρωτοποριακών κινημάτων στην πνευματική ζωή της Ελλάδας. Έβρισκα όμως ανάμεσα στους φίλους μου ένα τείχος δισταγμών και άρνησης. Όλοι φοβόντουσαν και αυτό που φοβόντουσαν θαρρώ περισσότερο από οτιδήποτε ήταν τον εαυτό τους, ή τους άλλους. Ποιοι ήταν αυτοί οι μυθικοί άλλοι; Όπως αποδείχτηκε εκ των υστέρων δεν ήτανε "κανένας"... Ήταν ένα πνεύμα εποχής, όπως οι συνωμότες στο στρατό και στα παρασκήνια της πολιτικής. Κάτι εντελώς αόριστο και γιαυτό πολύ δύσκολο να κατανικηθεί. Έτσι πέρασαν δυο χρόνια με στείρες απόπειρες και κουβέντες... Το φθινόπωρο όμως του 1962 γνώρισα μιαν ομάδα νέων ποιητών, που είχαν πολύ ζωντάνια... Ήταν τότε ο Δημήτρης Πουλικάκος, ο Πάνος Κουτρουμπούσης, ο Τάσος Δενέγρης, η Εύα Μυλωνά και ο Νίκος Στάγκος... Τη χρονιά αυτή, η Μαντώ Αραβαντινού είχε βγάλει πρόσφατα τη Γραφή Α', και ο Κώστας Ταχτσής είχε ξαναγυρίσει από ταξίδι στην Αμερική... Αυτά όλα ενεργήσανε σα καταλυτικά σημάδια και μου δώσανε θάρρος. Τους μάζεψα όλους και το Γιώργο Μακρή που έγραψε την εισαγωγή στο πρώτο τεύχος, και ύστερα από συχνά θυελλώδεις συζητήσεις, στα τέλη του Γενάρη 1964 βγήκε αχρονολόγητο (κατά λάθος) το "Πάλι ένα". Είχε μικρή υποδοχή. Όσοι δεν ήταν μέσα παραπονέθηκαν ή το κρίνανε αυστηρά. Άλλοι όπως ο Σεφέρης με συγχαρήκανε μ' επιφυλάξεις. 
Ο Σεφέρης μάλιστα μια βραδιά στο Αμερικάνικο Ινστιτούτο, μου ’πε, "καλό το 'Πάλι', πολύ καλό, μα γιατί να κάνεις τόση υπερρεαλιστική ακαδημία; γιατί είναι Ακαδημία" τόνισε, "ο υπερρεαλισμός σήμερα...". Του απάντησα πως υπήρχαν φυσικά λογής-λογής ακαδημίες κι ανάμεσα σ' αυτές εννοούσα φυσικά του μοντερνισμού γενικά κι ειδικότερα του Πάουντ και του Έλιοτ.
Η ανταλλαγή αυτή δείχνει την αιχμηρότητα των σχέσεων ανθρώπων που κανονικά έπρεπε να συνεργάζονται. Τέτοιες κατ' επέκταση ήταν και οι σχέσεις μας με το πιο προχωρημένο περιοδικό της εποχής εκείνης, τις ΕΠΟΧΕΣ. Οι "Εποχές" κάτω από την αιγίδα του Σεφέρη είχαν μια υπερσυντηρητική στάση. Από τους ποιητές φτάσανε να δημοσιεύουν τον Ελύτη αργά το Μάιο του ’67 θαρρώ. Δοκιμάζοντας να κρατηθούν σε υψηλό επίπεδο φτάσαν στο άλλο άκρο: τον αποκλεισμό, των νέων ποιητών, μια συντηρητική πολιτική για την πεζογραφία. Το "Πάλι" αντίθετα θαρραλέα άνοιξε τις πόρτες του στους νέους, και στην αναζήτηση γενικά. Έφερε το κλίμα του Μπητνικισμού για πρώτη φορά στην Ελλάδα, με μεταφράσεις του Γκίνσμπεργκ, του Λαμαντία, και άλλων και ξαναεδραίωσε την προσφορά της γενιάς των πρώτων υπερρεαλιστών, με μόνη την απουσία του Ελύτη, γεγονός που σήμερα το αποδίδω μάλλον σε παρεξήγηση που ήταν μέρος του κλίματος τότε. Λάθη φυσικά γίνανε πολλά. 
Πολλοί ποιητές δεν πρόλαβαν να μπουν. Ιδιαίτερα λυπάμαι για την απουσία του Μιχάλη Κατσαρού, που δε θα το ξεχάσω ποτέ, μ' έπιασε μια μέρα στο Σύνταγμα και με ρώτησε έντονα αν θα λάβαινα μέρος στον αδερφοκτόνο πόλεμο που θα ξεσπούσε σε λίγο ανάμεσα στον Ετεοκλή και στον Πολυνίκη. Του απάντησα "φυσικά, δε φοβάμαι...". Δεν είναι ζήτημα θάρρους, μου είπε κοφτερά, "αλλά θράσους...". Η θρασύτητα της επταετίας δίνει ένα ιδιαίτερα ζοφερό φως στην κεραυνοβόλα αυτή προφητεία του ’65-’66. Μένει η περιπέτεια της ζωής και του θανάτου του Γιώργου Μακρή, που δε δέχτηκε να υπογράψει την εισαγωγή μου, όμως υπέγραψε στο ίδιο τεύχος, τη μετάφρασή του της "ΠΕΤΡΑΣ ΤΟΥ ΗΛΙΟΥ" του Οκτάβιο Παζ. Οι καταστροφές εκείνου του καιρού ήταν σα προμηνύματα εκείνων που θα ερχόντουσαν. Η καταβύθιση του Φέρρυ Μπωτ "Ηράκλειου", με την ομηρική περιγραφή των σκηνών του ναυαγίου στις εφημερίδες, προαναγγέλλανε το γενικότερο ναυάγιο της ελληνικής κοινωνίας και την πτώση της στο φασισμό. Εγώ ο ίδιος, είχα προβλέψει τη στρατιωτική δικτατορία απ' το ’59, σε συζητήσεις με φίλους που ποτέ δε συμφωνούσαν, κι ας λέει ο Δημήτρης Φωτιάδης στην "Ερατώ" ότι δεν προέβλεψα το μέλλον στο κομμάτι που αναδημοσιεύει ολόκληρο, όπου περιγράφω την Ελλάδα της εποχής αυτής. Βρίσκεται στο "Πάλι 4" σελ. 77. Δυστυχώς, σαν το Μιχάλη Κατσαρό την προέβλεψα, αλλά δεν ήθελα να το γράψω δημόσια μη τυχόν κι από γρουσουζιά συμβεί. Δε μ' αρέσει ποτέ ο ρόλος της Κασσάνδρας, κι ούτε σήμερα μ' αρέσει...
Να κι ένα μικρό επεισόδιο το ’67, με το φίλο του Ώντεν, Τσέστερ Κάλμαν, λίγες εβδομάδες πριν απ' το κίνημα, που με ρώτησε τι θα συμβεί μετά τις εκλογές... του είπα δίχως δισταγμό Στρατιωτική Δικτατορία. Δεν ήξερα ούτε κι εγώ φυσικά τι έλεγα, κι ούτε έβαζα με το νου μου το κλίμα των διωγμών και βασανιστηρίων ίσαμε την τελική σφαγή του Νοέμβρη ’73...
Ο Κάλμαν ξαναγύρισε την Αθήνα μετά την καφκική ’21 Απριλίου, και με σταμάτησε στο δρόμο για να μου πει: ξέρεις έχεις αποκτήσει τ' όνομα προφήτη στη Βιέννη, όπου είχε πάει να επισκεφτεί τον Ώντεν. Του απάντησα κι εγώ κοφτερά: "Στη Βιέννη ναι, στην Αθήνα ποτέ...".
Έτσι το "Πάλι" από τη θετική του πλευρά κι απ' την αρνητική, μένει ένα ντοκουμέντο εποχής, που προετοιμάζει δίχως άλλο την εμφάνιση μιας νέας γενιάς ποιητών στο διάστημα της δεύτερης κατοχής, και ενός πνεύματος ανάμεσα στους πνευματικούς ανθρώπους, με τις γενναίες πράξεις των ΚΕΙΜΕΝΩΝ και της ΚΑΤΑΘΕΣΗΣ ’73. Ελπίζω πως αυτό το πνεύμα το θεμελιωμένο στην αυτοθυσία εκείνων που δώσανε τη ζωή τους για να ’μαστε σήμερα ελεύθεροι και άνθρωποι, θα συνεχιστεί και δε θα ξεχαστεί ποτέ, και φυσικά προσθέτω, το πνεύμα όλων αυτών που εργάστηκαν ακούραστα μέσ' την Ελλάδα, που φυλακίστηκαν, που δεν το βάλανε κάτω, κι όσων από την εξορία συντέλεσαν να φύγει το κακό, και να μείνει για πάντα μακριά από τον τόπο μας.
Ώκλαντ - Σαν Φρανσίσκο, 1975

________
Α' δημοσίευση στον τόμο "ΠΑΛΙ - ανάτυπο 6 τευχών, 1964-1966", που εκδόθηκε με επιμέλεια του περιοδικού "ΣΗΜΑ", τον Σεπτέμβριο του 1975.

http://avgi-anagnoseis.blogspot.gr/2014/08/blog-post_38.html#more

Τρίτη, 29 Σεπτεμβρίου 2015

Η Αριστερά και η επιστήμη στη ζωή του Ευτύχη Μπιτσάκη

Η θρυλική μορφή της επιστημονικής και πολιτικής σκέψης συνεχίζει στα 88 του χρόνια ν' αντιμετωπίζει τον κόσμο με μια ρεαλιστική αγάπη. 

Συνέντευξη στην Ιωάννα Κλεφτόγιαννη.*
Φωτογραφίες: Άγγελος Χριστοφιλόπουλος/ FOSPHOTOS


«Εγώ είμαι αγρότης. Κι ως αγρότης, είμαι λίγο αριστοκράτης», είναι ο παράδοξος τρόπος με τον οποίο μου συστήνεται στο σπίτι του στη Νέα Ελβετία (Bύρωνα) ένας άνθρωπος που έχει διδάξει Μαθηματικά και Φιλοσοφία σε πανεπιστήμια της Γαλλίας και της Ελλάδας, έχει εργαστεί στο Πυρηνικό Κέντρο του Saclay στο εργαστήριο Πυρηνικής Φυσικής του College de France και έχει ασχοληθεί επιστημονικά με τη θεωρία της Σχετικότητας, την Κβαντική Μηχανική, την Οντολογία, τη Γνωσιοθεωρία και τη Φιλοσοφική Ανθρωπολογία. Ο Ευτύχης Μπιτσάκης για να ξεχωρίσω το σπίτι του από τα υπόλοιπα με προετοιμάζει: «Είναι το κόκκινο, με τα δέντρα και τα άνθη». Στην πραγματικότητα αυτό που αντικρίζω δεν είναι σπίτι, αλλά  ένας απέραντος αγρός που έχει σπείρει ο 88χρονος με την άσβηστη αριστερή σπίθα ανάμεσα από τις στίβες με τα βιβλία που καλύπτουν κάθε σπιθαμή του δαπέδου και των τοίχων. Λεμονιές, ροδακινιές και ό,τι χωρά ο νους φυτρώνει αυθάδικα και μοσκοβολά στα μπαλκόνια και στην ταράτσα του.
Η τελευταία φράση σας, σε ραδιοφωνική συνέντευξη, πριν το 17ωρο Εurogroup και το Μνημόνιο 3 που έφερε ο Τσίπρας στη χώρα ήταν «Αλέξη, κράτα γερά». Σήμερα τι θα του λέγατε, κύριε Μπιτσάκη; Δυο φορές του το έχω πει. Έμπλεξε, βλέπετε, με μια φωλεά εχιδνών!
Δεν έκανε και λάθη στις διαπραγματεύσεις; Δυο λάθη. Πρώτον, δεν ήξερε με ποιους έμπλεκε. Και δεύτερον, παρότι δεν είναι προσωπικό του θέμα, αλλά συνολικά θέμα της Αριστεράς, έγινε λάθος στρατηγικής. Επρεπε να πάνε, κατά την ταπεινή μου γνώμη, και να πουν: «Θέλετε να μας διώξετε; Διώχτε μας! Αλλά δεν θα πάρετε φράγκο. Θέλετε να μας διώξετε; Διώξτε μας. Θα δημιουργήσετε μια εστία αναστάτωσης απέναντι στην φλεγόμενη Μέση Ανατολή. Θέλετε  να μας διώξετε; Διώξτε μας! Θα ξεχαρβαλώσει το ρημάδι που λέγεται Ευρωπαϊκή Ενωση!». Από την αρχή είχαν μια στραβή στρατηγική πρόβλεψη.  Έπρεπε οι δικοί μας να έχουνε μια στρατηγική στην οποία θα περιελάμβαναν και το ερώτημα «φεύγουμε-δεν φεύγουμε». Τα λέει καλά ο στίχος του Καμπανέλλη: όταν στον πόλεμο πας για να πεθάνεις , στρατιώτη μου, τον πόλεμο τον χάνεις. Πρόσφατα έγραψα σ’ ένα άρθρο μου ότι πάνε να πνίξουνε ένα λαό επειδή σήκωσε το κεφάλι του, το λαό που τους έμαθε  επιστήμη, τέχνη και φιλοσοφία. Δεν τους είπα ότι ζούσαν στα δάση σαν πίθηκοι τότε, γιατί είμαι ευγενής ως αγρότης. Δεν είναι ασφαλώς το χρέος που προκάλεσε όσα προκάλεσε. Θέλανε από την  πρώτη στιγμή να γκρεμίζουν μια αριστερή κυβέρνηση. Δεν θέλανε να υπάρξει παράδειγμα στην Ε.Ε. που θα μπορούσε να εμπνεύσει τους Ιταλούς, τους Πορτογάλους, τους Ισπανούς. Γι’ αυτό μάς κάμανε όσα μάς κάμανε και συνεχίζουν και τα κάμουνε. Η συμφωνία είναι απαράδεκτη. Και άτιμη: να μας βάλουνε να πουλήσουμε τον εθνικό πλούτο για να μαζέψουμε 50 δις; Ας πουλήσουμε τον Παρθενώνα να ησυχάσουμε λοιπόν! Να τον πουλήσουμε 3 τρις στον Ομπάμα να πλουτίσει όλη η Ευρώπη. Τα γαϊδούρια! Μια επιτυχία της ελληνικής επιτροπής είναι ότι αυτό το δήθεν ταμείο δεν θα είναι στο Λουξεμβούργο αλλά στην Ελλάδα.
Η ελληνική κυβέρνηση δεν είχε πάντως, απ’ότι φάνηκε, Plan B. Αυτό είναι μια δεύτερη αδυναμία και μια δεύτερη ευθύνη ολόκληρης της ελληνικής Αριστεράς.  Ο μεν ΣΥΡΙΖΑ έλεγε «μέσ’ την Ευρώπη» και δεν προέβλεψε το ενδεχόμενο να μας έδιωχναν. Το ΚΚΕ λέει «έξω από την Ευρώπη» και δεν λέει τίποτα. Γιατί όταν λέει «λαϊκή εξουσία» και «λαϊκή οικονομία» από μαρξιστικής θεωρίας δεν λέει τίποτα.
Η εξωκοινοβουλευτική Αριστερά, στην οποία ανήκετε φωνάζει «Επανάσταση». Ναι. Φωνάζει από το πρωί μέχρι το βράδυ «ανατροπή-επανάσταση-κομμουνιστική απελευθέρωση».  Και τους λέω «για καθίστε, βρε παιδιά! Μπορεί το ΚΚΕ  να κάνει επανάσταση με 5%; Δεν μπορεί. Πρέπει να έχει, όπως λέει ο Λένιν, τουλάχιστον την ευμενή συμπαράσταση  της κοινωνίας». Ε, ούτε την ευμενή συμπαράσταση έχει, ούτε με το 5% κάνεις κάτι. Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν θέλει επανάσταση, πιστεύει ότι εξελικτικά θα πορευτούμε.  Η ΑΝΤΑΡΣΥΑ, στην οποία ανήκω κι έφτασε 1,2% και μετά έπεσε μπορεί να κάνει επανάσταση; Λοιπόν, βάλτε  ένα θέμα τακτικής!  Πάντως, το να βγαίνουμε τώρα και να  κάνουμε εκ των υστέρων τους έξυπνους  ασκώντας κριτική στον Βαρουφάκη  και στον  Τσίπρα, δεν έχει νόημα. Ο Βαρουφάκης, όσα λάθη και αν έκανε, είναι αετός. Με την έννοια ότι είναι επιστήμονας, έχει μια παρουσία κι ένα λόγο που σε συντρίβει. Από την αρχή είδαν ότι δεν έχουν να κάνουν με δεύτερης κατηγορίας επιστήμονες. Με τον πατέρα του, το Γιώργο Βαρουφάκη, καθηγητή χημικό, ήμασταν συμφοιτητές και για ένα χρόνο μαζί στην παράνομη ΕΠΟΝ. Αυτός πήγε Μακρονήσια. Επομένως, ο Βαρουφάκης, χωρίς να ξέρω πόσο είναι ή  δεν είναι μαρξιστής, και δεν μου πέφτει λόγος, προέρχεται από οικογένεια βασανισμένων Αριστερών.
Δεν μου είπατε όμως αυτή τη στιγμή τι θα λέγατε στον Τσίπρα. Θα επαναλαμβάνατε το «Κράτα γερά»; Θα έλεγα «Αλέξη, κάνε ό,τι μπορείς για να μην εφαρμόσεις το Μνημόνιο που υπέγραψες». Ο Τσίπρας είναι χαρισματικός και εύγλωττος. Ενώ όμως είναι ταλαντούχος, έχει κουλτούρα και, για άνθρωπο 40 χρονών, εντυπωσιάζει η αυστηρή συλλογιστική του, τελευταία μιλά με γενικότητες, γιατί δεν θέλει να θίξει τα κακώς κείμενα. Γιατί δεν μιλά για τα 15 αεροδρόμια που ξεπουλήθηκαν και σιωπά για το τι θα γίνει με τα 2 λιμάνια;
Έχετε δηλώσει ότι αν περάσει νέο μνημόνιο θα γίνουμε ξανά πειραματόζωο, αλλά με μια διαφορά: πειραματόζωο που πεθαίνει.  Η διέξοδος είναι ο λαός να αντιδράσει. Αν δεν το κάνει θα πάει σε ακόμα χειρότερη κατάσταση. Δεν αμφισβητώ ωστόσο ότι έδωσαν μάχη σκληρή ο Τσίπρας, ο Βαρουφάκης κι ο φίλος μου ο Ευκλείδης Τσακαλώτος.
Είναι φίλος σας ο Τσακαλώτος; Τον συμπαθώ από την πρώτη στιγμή. Ίσως γιατί προέρχεται από το σόι του Τσακαλώτου,που συνέτριψε ως αρχηγός του Εθνικού Στρατού τον Δημοκρατικό. Σκέφτηκα, αυτός ο άνθρωπος έρχεται από αυτή τη φοβερή οικογένεια κι είναι Αριστερός, είναι μαρξιστής! Είναι μαζεμένος, ντροπαλός, λιγομίλητος. Το αντίθετο του Βαρουφάκη. Αλλά είναι και σκληρό καρύδι, δεν είναι ανθρωπάκι. Τον παρακολουθώ, όπως παρακολουθώ και τη Ζωή. Μια μέρα που βρεθήκαμε κι οι δύο μάρτυρες στη δίκη του Σάββα Μιχαήλ, της λέω: «Ζωή, εσύ έχεις μαθηματικό μυαλό. Παρακολουθώ το συλλογισμό σου, είναι μαθηματικός».  «Ήθελα να ασχοληθώ με τα μαθηματικά», μου απάντησε. Είναι περίπτωση και η Ζωή, που την κοροϊδεύουν. Θέλανε πρώτα να βγάλουν απ΄τη μέση το Βαρουφάκη, γιατί είναι όλοι, από το Σαμαρά μέχρι τον πατριώτη μου το Μεϊμαράκη, ντενεκέδες μπροστά του. Κι έπειτα βάλαν στόχο να βγάλουν απ’τη μέση τη  Ζωή, γιατί είναι νομομαθής, έχει μυαλό κι αντοχή. Και μαζεψανε στις εκλογές όλα τα ράκη! Η Φώφη βγήκε αρχηγός χάρη στο όνομα του  σπουδαίου φίλου μου, του Γεννηματά. Όσο για εκείνο το ΠΟΤΑΜΙ…Ντρέπομαι που είναι πατριώτης μου ο Θεοδωράκης. Τη ΝΔ την ξέρουμε. Δεν χρειάζεται να πούμε τίποτα κακό ή καλό. Α, παραδόξως, συμπαθώ τον Κουτσούμπα.  Κι έχουν το θράσος να λένε τώρα οι νεοδημοκράτες ότι για όλα φταίει ο Τσίπρας . Δεν έχουν τσίπα; Ποιος έφερε πρώτος τα μνημόνια και την καταστροφή;
14L1039566
Περιμένατε να ξαναβγεί πρώτο κόμμα ο ΣΥΡΙΖΑ; Δύσκολο ερώτημα.  Πίστευα ότι ένα ποσοστό των παλιών ψηφοφόρων του θα ξαναψήφιζε τον ΣΥΡΙΖΑ, κι ότι η ΛΑΕ θα έπαιρνε κάτι παραπάνω. Γιατί έχει μια σειρά εξαιρετικών επιστημόνων και ανθρώπους που είναι πολιτικά και ηθικά καθαροί. Οι ψηφοφόροι έχουν αλλοτριωθεί μετά από τόσα χρόνια προπαγάνδας των Μέσων. Είναι δυνατό στη χώρα που το 1/10 του πληθυσμού της σφαγιάστηκε από τους Ναζί να παίρνει τέτοιο ποσοστό ένα ναζιστικό κόμμα και να βγάζει εννιά βουλευτές ο Λεβέντης; Δεν έχω τίποτα προσωπικό με τον άνθρωπο!
Η νέα κυβέρνηση πώς σας φαίνεται; Εχει φύγει η αριστερή τάση. Είναι φανερό ότι όσοι υπουργοποιήθηκαν θα εφαρμόσουν το Μνημόνιο και τη νύφη θα την πληρώσουμε εμείς. Αυτή τη στιγμή όμως το ζητούμενο είναι να μην πεθάνουμε απ΄την πείνα. Δηλαδή, να’ρθεί μια κυβέρνηση με συμμαχίες, έχοντας ένα πρόγραμμα  άμεσης ανάκαμψης της οικονομίας για να σωθεί ο κόσμος. Γιατί ψηφίστηκε ο ΣΥΡΙΖΑ; Δεν κήρυξε ούτε επανάσταση, ούτε παράδεισο σοσιαλιστικό!
Ο πατέρας σας ήταν Βενιζελικός. Εσείς πώς προκύψατε Αριστερός; Από το σόι της μάνας μου ήταν όλοι ζωοκλέφτες, φονιάδες, λεβέντες.  Το σόι του πατέρα μου είναι σοβαροί άνθρωποι.  Ο αδελφός του παππού μου ήταν δεσπότης, είχαμε και δυο στρατηγούς, τρεις συνταγματαρχαίους , ένα βουλευτή και  δυο καπετάνιους στις Κρητικές Επαναστάσεις. Ο πατέρας μου πήρε μέρος στην τελευταία επανάσταση, ακολουθώντας τον Βενιζέλο. Κι έμεινε μέχρι το τέλος Βενιζελικός.
Εσείς όμως γίνατε αμετανόητος Αριστερός. Οι έξυπνοι πάνε στην Αριστερά εκτός κι αν είναι αριβίστες. Ήξερα τη σκληρή ζωή των αγροτών. Εμείς μπορεί να είχαμε πολλά χωράφια, αλλά δουλεύαμε  ασταμάτητα. Ηξερα λοιπόν τι εστί βερίκοκο. Έρχεται κι η ΕΠΟΝ το ’43 και μάς λέει: εθνική απελευθέρωση, κοινωνική απελευθέρωση, Σοσιαλισμός κ.λπ. Μπαίνω μέσα. Με πάνε στρατοδικείο να αποκηρύξω το ΚΚΕ. Εγώ, λέω, είμαι στην ΕΠΟΝ, δεν είμαι στο ΚΚΕ. Δεν αποκηρύσσω.Τράβα μία εις θάνατο! Λοιπόν, εγώ έβγαλα 7,5 χρονάκια φυλακή. Από τότε συνεχίζω και είμαι στην άκρα Αριστερά. Τι να κάνω; Αλλά από ζωή κομματική; Χειρότερα κι από του Φασισμού. Γιατί διαρκώς διαφωνούσα.
Όπως λέει κι ο Καντ δυο πράγματα γέμιζαν με θαυμασμό την ψυχή του: ο έναστρος ουρανός πάνω του -ελάτε να τον δείτε στο χωριό μου στα Χανιά- και ο  ηθικός κόσμος μέσα του –για αυτόν εγώ δεν έχω καταλάβει τίποτα!
Γιατί δεν εγκαταλείψατε τότε; Γιατί ξέρω ότι η αστική τάξη δεν έχει μέλλον. Είναι μια μορφή κοινωνικής συμβίωσης που αργά ή γρήγορα θα πάει στο διάολο. Όχι αύριο και μεθαύριο. Έχουν πολλές εφεδρείες αυτοί. Δεύτερον, η ελπίδα για να υπάρξει μια μορφή συμβίωσης, που να έχει ισότητα, ελευθερία και δικαιοσύνη, βρίσκεται μόνο στην Αριστερά. Θέλω να πιστεύω επομένως ότι η κακομοίρα η Κομμουνιστική Αριστερά μας, που έκανε αγώνες και αγώνες, θυσίες και θυσίες, και πρέπει να βγάζουμε το καπέλο μας όταν μιλάμε γι’ αυτή,  κάποτε θα αποτελέσει το μέλλον της Ελλάδας. Ήμουνα  στην Ελβετία προ καιρού στην  Επιτροπή ενός διδακτορικού για την Ελληνική Αριστερά. Στην εισήγησή μου είπα ότι οι άνθρωποι αυτοί είχαν να αντιμετωπίσουν τους προδότες της αστικής τάξης, τους Εγγλέζους, τους Γερμανούς και τους Αμερικανούς. Κάμανε ό,τι μπορούσαν. Ήταν μορφωμένοι, ήταν εργάτες… Τόσο μπορούσαν απέναντι σε αυτά τα τέσσερα θηρία. Όταν λοιπόν μιλάμε, να σεβόμαστε αυτούς τους ανθρώπους που παίξανε το κεφάλι τους μια, δυο, τριάντα φορές και  κάνανε 10-20 χρόνια φυλακή κι εξορία. Και θυμήθηκα ένα στίχο του Σεφέρη «Εσείς που θα’ ρθετε».
Πώς αυτοπροσδιορίζεστε εντός της Αριστεράς; Μαρξιστής; Εγώ παρέμεινα κλασικός μαρξιστής. Αλλά κάνω κριτική και στον Μαρξ και στον Λένιν και στον Τρότσκι και στον Ενγκελς στα βιβλία μου.’Oχι γιατί θεωρώ ότι εγώ, η μύγα, είμαι καλύτερος από αυτούς. Όπως κάνω κριτική στον Αϊνστάιν και τον διορθώνω, όχι γιατί είμαι Αϊνστάιν. Με αυτή την έννοια, δεν συμφωνώ με κανένα από τα ρεύματα της Αριστεράς, διότι μαοϊκοί, τροτσκιστές και λοιποί μείνανε  κολλημένοι. Το ΝΑΡ ξεκόλλησε, αλλά δεν ξεκόλλησε ολότελα. Ο ΣΥΡΙΖΑ είναι ένα ρεφορμιστικό  κόμμα, το οποίο σέβομαι.
Γιατί δεν ασχοληθήκατε επαγγελματικά με την πολιτική; Σας απορρόφησαν οι επιστήμες;  Μού πρότειναν το ‘61 να βάλω υποψηφιότητα στα Χανιά, όπου θα έβγαινα με τα τσαρούχια. Μετά τη Δικτατορία με πρότεινε το νομαρχιακό του ΚΚ, αλλά με έκοψε εδώ η καθοδήγηση. Και ο ΣΥΡΙΖΑ πριν λίγα χρόνια με πρότεινε υποψήφιο σε εκλόγιμη θέση. Δεν θέλησα να γίνω ούτε επαγγελματίας πολιτικός, ούτε  βουλευτής, γιατί το ψώνιο μου με τη φιλοσοφία και τις επιστήμες είναι πιο χρήσιμο από το να υπάρχει ακόμη   ένας βουλευτής. Εγώ προερχόμενος από σόι χριστιανο-δεσποταδο-στρατηγών και γεωργών –όχι βοσκών, εγώ είμαι ο μοναδικός βοσκός της οικογένειας – ήμουνα βαθύτατα θρησκευάμενος. Μέχρι 13 χρονών. Το 1941 που πέσανε αλεξιπτωτιστές και βομβαρδίσανε τα χωριά μας στην Παλαιόχωρα φύγαμε και πήγαμε δυο βουνά πίσω για να γλιτώσουμε,  σε μια μου θεία. Εβοσκα τα πρόβατα με έναν ξάδελφό μου σε ένα βουνό και τα αεροπλάνα  βομβάρδιζαν. Και τότε είπα «ή δεν υπάρχει Θεός ή κακός είναι». Είχαν εκτελέσει  6-7 απ΄το σόι μου. Οπως καταλαβαίνεις ξεμπέρδεψα με το Θεό μια κι έξω. Μετά πέρασα στην ΕΠΟΝ, και αργότερα στο ΚΚ. Και ακολούθησαν όλες οι ταλαιπωρίες… Διπλά από  το σπίτι μου  στον Κάδρο υπάρχει η βυζαντινή Παναγιά η Μπιτσανή, του 1320. Με τεράστια δέντρα, ένα ποταμό στο βάθος, κι ολοζώντανους όλους τους νεκρούς, με βρυκόλακες και νεράιδες. Εζησα σε ανιμιστικό σύμπαν. Αρα ξεκίνησα από τον ανιμισμό, πέρασα στο χριστιανισμό και κατέληξα στον υλισμό. Αντε τώρα να μαζέψεις το μυαλό σου.
Το ψώνιο της φιλοσοφίας πώς το κολλήσατε; Άρχισα να φιλοσοφώ πάνω στο βουνό. Κάτι στο βουνό που έβοσκα τις κατσίκες του πατέρα μου, κάτι που έβλεπα την απέραντη θάλασσα, ε, άρχισα να φιλοσοφώ. Οπως λέει κι ο Καντ δυο πράγματα γέμιζαν με θαυμασμό την ψυχή του: ο έναστρος ουρανός πάνω του -ελάτε να τον δείτε στο χωριό μου στα Χανιά- και ο  ηθικός κόσμος μέσα του –για αυτόν εγώ δεν έχω καταλάβει τίποτα!
Η Κρήτη τι ακριβώς εκπροσωπεί για σας; Ονειρεύομαι τη νύχτα λογιών λογιών όνειρα. Τα όνειρα κατά κανόνα είναι στο χωριό μου στην Παλιόχωρα . Στη φυλακή για 7, 5 χρόνια δεν ονειρεύτηκα ούτε ένα όνειρο. Στο Παρίσι δεν ονειρεύτηκα σχεδόν ποτέ. Το δεύτερο χωριό μου στην Παλιόχωρα, το ονειρεύομαι  πού και πού. Εκεί όμως όπου είναι το μυαλό μου όταν βασανίζομαι τη νύχτα  είναι το  βουνίσιο χωριό που γεννήθηκα  κι έμεινα μέχρι τα 11, ο Κάδρος. Ο πατέρας μου με είχε στείλει από 5 χρονών στο σχολείο, ήθελε να με κάνει στρατηγό, με έστειλε και στην Ευελπίδων κι εγώ δραπέτευσα.
Γιατί δραπετεύσατε; Τρελάθηκα να γίνω στρατηγός! Ήξερα από τη αρχή που πήγαινε η τρέλα μου.
Ένας άνθρωπος που ασχολείται με την κβαντομηχανική, όπως εσείς, αντιλαμβάνεται διαφορετικά την πολιτική και τη ζωή; Δεν πέφτει σε αντιφάσεις η σκέψη μου. Η σκέψη μου η διαλεκτική και δη ο Αριστοτέλης με βοήθησαν να ξεμπερδέψω τέσσερα παράδοξα της σχετικότητας και της κβαντομηχανικής, δημοσιευμένα σε διεθνή περιοδικά, που δεν τα ξεμπέρδευε κανείς.  Εγώ είμαι ένα τίποτα μπροστά στον Αϊνστάιν. Αλλά επειδή  ξέρω φιλοσοφία μπόρεσα να δω την έλλειψη μιας διαλεκτικής σκέψης ανάμεσα σε αυτό που  υπάρχει κι εκείνο που γίνεται. Η διαλεκτική βοηθά.
14L1039544
Τί ερωτευτήκατε περισσότερο στη ζωή σας, τη γυναίκα,την επιστήμη, την Αριστερά; Έτερον εκάτερον. Ανόμοια πράγματα δεν συγκρίνονται. Για την Αριστερά, που είναι το μεγάλο μου μαρτύριο, δεν μου καίγεται καρφάκι. Πέρασα φυλακές, κυνηγητά, διώξεις από δουλειές, συνέπειες της αριστερής μου ιδεολογίας. Ομως δεν μου κάνανε κανένα κακό ψυχολογικά.  Αυτά που επηρέασαν την ψυχή και την υγεία όμως ήταν οι κατηγορίες. Με είπαν τροτσκιστή, με είπαν.. Ετσι αναγκάστηκα να παραιτηθώ από την  κεντρική επιτροπή  του ΚΚΕ
Δεν μετανιώνετε όμως; Δεν μετανιώνω. Αν ξαναρωτιόμουν «όχι» θα ξανάλεγα. Αλλά τι λέει ο πονηρός ο αλεξανδρινός ο ποιητής; «..Τον κατατρώει το όχι εκείνο το σωστό εις όλην την ζωήν του».
Ο χρόνος ως χρόνος  μέσα στη φυλακή πώς είναι; Διαστέλλεται; Για όλους τους φυλακισμένους δεν είναι το ίδιο. Εβλεπα ανθρώπους που είχανε γυναίκα και παιδιά έξω και ψωφούσανε στην πείνα που δεν κάνανε δήλωση. Αυτό ήτανε  διπλό μαρτύριο: της φυλακής και της οικογένειας. Εγώ ήμουνα στους ανήλικους.  Σκεφτόμουν τη μάνα μου, τον πατέρα μου και στενοχωριόμουνα. Είχα χάσεις τις σπουδές μου, αλλά, επειδή ήμουνα νεαρός και υπήρχε τότε σοσιαλιστικό στρατόπεδο, πιστεύαμε ότι πήραμε μια σωστή απόφαση και το σοσιαλιστικό στρατόπεδο, συν το κομμουνιστικό κόμμα, συν συν συν, θα απελευθερώσουν το ανθρώπινο είδος. Είχαμε μια αφελή αισιοδοξία. Αυτό μάς κράταγε.  Εγώ στη φυλακή βελτίωσα τα γαλλικά μου. Ο πρώτος  μου δάσκαλος στα γαλλικά ήταν ο Λεωνίδας Κύρκος. Μετά με στεφάνωσε με παπά και με κουμπάρο. Διαφωνούσαμε. Αλλά η διαφωνία- διαφωνία και η φιλία- φιλία.  Οταν πέθανε έγραψα ένα κείμενο στην «Αυγή» προς μεγάλη οργή των υπερεπαναστατών.  Κάποτε τσακώθηκα με τον πρόεδρο του κόμματος τον Γκρόζο, επειδή μιλούσε άσχημα για τον Κύρκο. Του λέω «Σύντροφε Γκρόζο, εσείς τον ανακαλύψατε τώρα τον Κύρκο και τον λέτε αναθεωρητή. Εμείς διαφωνούσαμε από τότε που βγήκα από την φυλακή. Αλλά όταν μιλάτε για τον Κύρκο και για οποιοδήποτε παλιό αγωνιστή πρέπει να προσέχετε. Γιατί ο Κύρκος κάθισε κάμποσες μέρες στο  νεκροθάλαμο, περιμένοντας να τον πάνε για εκτέλεση. Έφτασε στο υπέρτατο σημείο στο οποίο μπορεί να φτάσει ένας άνθρωπος». «Κιχ» δεν είπε ο Γκρόζος.
Διδάξατε φιλοσοφία. Σε ποιον φιλόσοφο πρέπει να ανατρέξει ο σύγχρονος άνθρωπος; Αν μπορεί πρέπει να ανατρέξει στην φυσική, στη βιολογία, στην ψυχολογία, στα μαθηματικά και στην κοσμολογία.
Από φιλοσοφία; Ξεκίνησα από τον Αριστοτέλη, μετά πήγα στον Μαρξ, στον Ενγκελς, στον Λένιν. Μετέφρασα τη «Διαλεκτική της Φύσης» του Ενγκελς και συνέχισα. Μπορείτε κι εσείς να ξεκινήσετε από τον Μάρξ. Ο Ενγκελς δεν είναι στο επίπεδο του Μαρξ, αλλά χρειάζεται. Κι ο παμπόνηρος ο Λένιν χρειάζεται. Δεν φτάνει όμως ο Μαρξ. Χρειάζεται και ο Αριστοτέλης και ο κατεξοχήν ιδεαλιστής, ο Πλάτων. Τώρα, θα μου πείτε, ο βίος είναι βραχύς. Τι να προφτάσει κανείς; Κι εγώ που εντέλει πληρώνομαι ως καθηγητής φιλοσοφίας  διάβασα μόνο όσα μπόρεσα.
Όλες αυτές οι επιστήμες που σπουδάσατε σάς έκαναν έναν αισιόδοξο άνθρωπο ή τελικά ενίσχυσαν τον πεσιμισμός σας; Είμαι από χαρακτήρα αισιόδοξος. Στο βάθος βάθος όμως η φιλοσοφία με έκανε απαισιόδοξο. Το τελευταίο βιβλίο μου είναι  το «Ανθρώπινη φύση-Για ένα Κομμουνισμό του πεπερασμένου». Είμαστε πεπερασμένοι σαν άτομα και πεπερασμένοι σαν ανθρώπινο είδος. Κάποτε θα πεθάνει το είδος μας. Αυτό μας κάνει περισσότερο συνετούς. Ξέρουμε ότι δεν γράφουμε για την αιωνιότητα αλλά για τον κόσμο που ζει τώρα, μήπως κερδίσουν μια αισιοδοξία. Εγώ όταν ακούω τον Ύμνο στη Χαρά του Μπετόβεν στρώνει το κέφι μου αμέσως.
Βιβλία του Ευτύχη Μπιτσάκη που κυκλοφορούν στην Ελλάδα είναι, μεταξύ άλλων, τα: «Ρήξη κι ενσωμάτωση»(ΚΨΜ), «Χώρος και Χρόνος»(«Αγρα»), «Η Υλη και το Πνεύμα»(«Αγρα»). «Δρόμοι της Διαλεκτικής»(«Αγρα»)

_______________

Σάββατο, 22 Αυγούστου 2015

Παγκόσμιο Συμπόσιο Καλλιτεχνών στην Κίνα με θέμα: "Άνθρωπος και περιβάλλον"

Πέντε [5] χρόνια χωρίζουν τις δυο φωτογραφίες... Η πρώτη τραβηγμένη μέσα στο εργαστήρι μετάλλου της ΑΣΚΤ.και η δεύτερη, αυτές τις μέρες, στο παγκόσμιο συμπόσιο καλλιτεχνών στην Κίνα με θέμα '"άνθρωπος και περιβάλλον". Ο Παύλος Αλεξανδράκης, μαθητής του γλύπτη Γιώργου Χουλιαρά, γυρίζει στην Ελλάδα με το πρώτο βραβείο...Δύσκολη επιλογή το μέταλλο σε ακόμα πιο δύσκολες εποχές...
Συγχαρητήρια Παύλο και αυτό τα βραβείο είμαι σίγουρη ότι θα είναι μόνο η αρχή!